Αλεξάνδρα Αϊδίνη: Οι άνθρωποι όταν διεκδικούν μαζί, διεκδικούν καλύτερα

18425398_10156207585823345_8424898864255310618_n
Συνέντευξη στον Αλέξανδρο Στεργιόπουλο - Θέατρο + Χορός, Συνεντεύξεις - 13/05/2017

Η Αλεξάνδρα Αϊδίνη πρωταγωνιστεί φέτος σε δύο παραστάσεις. Τη “Μεγάλη Χίμαιρα” και τις “Τρεις Αδελφές”. Αμφότερες στο θέατρο “Πορεία” υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Δημήτρη Τάρλοου. Η ηθοποιός δέχτηκε να μας μιλήσει γι’ αυτές, για τον ρόλο του ηθοποιού στα πράγματα, για τη σημασία της συλλογικής διεκδίκησης. Την ευχαριστούμε. 



Πρωταγωνιστείς στη “Μεγάλη Χίμαιρα” και τις “Τρεις Αδελφές”. Τι έχεις κερδίσει και τι έχεις χάσει απ’ αυτό;

Κατευθύνω το μυαλό μου ώστε να μη σκέφτομαι τι έχω χάσει, που ό,τι και αν είναι μετρά λιγότερο από το κέρδος. Δεν μας συμφέρει κιόλας να εμμένουμε στο τι έχουμε χάσει… (γέλια)

Προφανώς έχεις μεγαλύτερη προβολή, βελτιώνεσαι…

Η προβολή, που δεν λέω ότι δεν έχει σημασία, είναι το λιγότερο . Το σημαντικό είναι ότι πρόκειται για δύο πολύ διαφορετικά έργα. Το επίσης θετικό είναι πως παίζονται στο ίδιο θέατρο και είναι του ίδιου σκηνοθέτη, του Δημήτρη Τάρλοου. Είχα την ευκαιρία, μέσα σε δύο χρόνια, να έρθω αντιμέτωπη με δύο ογκόλιθους, τους Καραγάτση, Τσέχωφ.  Πολύ διαφορετικοί βέβαια μεταξύ τους. Ως ρόλοι, ως κείμενα, ως δομές, ως διαδρομές εσωτερικές… Στη δουλειά μας είναι χαρά και ευλογία να κάνεις δύο τόσο διαφορετικά ταξίδια σε τόσο κοντινό χρόνο.

Δεν μπορείς να κάνεις συνέχεια το ίδιο. Βαριέσαι

Είναι θέμα πρόκλησης, αναζήτησης, μόνιμης εξάσκησης… Έχει να κάνει με το γιατί έχεις επιλέξει αυτή τη δουλειά. Έχεις διαλέξει να έρθεις σε επαφή με κάποιους κόσμους.  Γι’ αυτό τα ονομάζω ταξίδια.

18486061_10156207585818345_1253387754547593043_n

Είναι ευχάριστο

Εγώ το βρίσκω πολύ ευχάριστο. Φυσικά έχει και δυσκολίες. Για παράδειγμα, δύσκολα αποστασιοποιείσαι από το ένα για να μπεις στο άλλο. Από την άλλη το ένα σου δίνει δύναμη για το άλλο. Είναι δύο διαφορετικά, αλλά συγκοινωνούντα δοχεία. Το γεγονός ότι δούλεψα με τον ίδιο σκηνοθέτη, τον Δημήτρη Τάρλοου, τον οποίο εκτιμώ, βοήθησε, διότι βρέθηκα σε μια διαδικασία που, τουλάχιστον ως τρόπος δουλειάς, ήταν κοινή. Επίσης γνώρισα δύο πολύ διαφορετικές, όμορφες ομάδες, αξιόλογων συναδέλφων με τους οποίους συνεργάζομαι. Οπότε, μόνο θετικά μου έρχονται στο μυαλό. Βέβαια, όταν η “Χίμαιρα” έπαιζε και οι “Τρεις Αδελφές” χτιζόντουσαν, εκεί υπήρξε κούραση, πνευματική κυρίως, αλλά και σωματική.

Ποιο είναι το κριτήριο σου για να παίξεις σε μια παράσταση;

Αυτό πιστεύω ότι διαμορφώνεται σίγα σιγά. Δεν υπάρχει κάτι δεδομένο  από την αρχή. Μέσα από τη δουλειά αλλάζουν και οι ανάγκες σου. Δηλαδή, τι αναζητάς. Βέβαια υπάρχουν κάποια πράγματα, κάποιες συνιστώσες που είναι πάντα πολύ σημαντικές. Για μένα είναι η συνεργασία, οι άνθρωποι, ο χώρος τι ιστορία φέρει…

Παίζει ρόλος ο χώρος;

Για μένα, ναι. Όχι ως χώρος…

18423747_10156207584718345_8001978776222920024_n

Τι παράδοση, ιστορία, “κουβαλά”

Τι ανατροπή έχει κάνει, σε ποιον απευθύνεται. Η ιστορία που φέρει. Κυρίως, όμως, οι άνθρωποι. Ο σκηνοθέτης και το τι έχω να μάθω κοντά του, η ομάδα των συνεργατών, των συναδέλφων με τους οποίους θα πορευθούμε μαζί. Ουσιαστικά αυτά που ψάχνουμε στο θέατρο. “Πού;”, “με ποιον;”, “πότε;” “γιατί;”… Ο,τι ψάχνουμε ως στοιχεία και σ’ ένα έργο και στους ρόλους. Λιγότερο απ’ όλα ο ρόλος καθαυτόν.

Μπορείς να γνωρίζεις, εκτός από τον σκηνοθέτη, ποιοι θα είναι οι άλλοι συνεργάτες;

Όχι πάντα απαραιτήτως. Μπορεί να είσαι ο πρώτος που θα δεσμευτεί.

Έχεις τη δυνατότητα να ρωτήσεις ποιοι θα είναι οι άλλοι;

Μπορείς, όχι όμως ως δεδομένο. Είναι όμως μια ωραία ερώτηση ποια θα είναι η ομάδα ή τουλάχιστον να καταλάβεις  που κατευθύνεται η σκέψη του σκηνοθέτη. Αν θέλει να κάνει κάτι κλασικό, εμπορικό, κάτι με ανθρώπους “νέους”… Έχουν σημασία οι άνθρωποι.

Άρα δεν θα απορρίψεις έναν ρόλο επειδή μπορεί να μην σου αρέσει; Δεν υπάρχουν ρόλοι που δεν αρέσουν;

Ναι, αυτό. Δεν υπάρχουν από τη στιγμή που βρίσκονται σε ένα κείμενο ή ένα ανέβασμα ή γύρισμα που έχει κάτι να πει, μαζί με ανθρώπους, με αρχηγό τον σκηνοθέτη, που έχουν κάτι να προτείνουν. Ο ρόλος είναι ένα κομμάτι του παζλ.

18425254_10156207584293345_7191281632063151377_n

Εχεις κάνει πράγματα που δεν ήθελες;

Εστιάζω στο ότι όλα ήρθαν κατ’ευχήν. Ξεκίνησα από την ταινία του Αγγελόπουλου και δεν είχα τελειώσει τις σπουδές μου, τις οποίες ολοκλήρωσα μετέπειτα. Ήμουν πολλά χρόνια στο Εθνικό και μου δόθηκε η ευκαιρία να δουλέψω σε έργα και με σκηνοθέτες όπου είχα πολλά και διαφορετικά να μάθω. Επίσης έχω κάνει ελάχιστη τηλεόραση που είναι το πιο επικίνδυνο κομμάτι…

Επικίνδυνο γιατί;

Επικίνδυνο γιατί από άποψη…

Συνθηκών;

Ναι. Μια δουλειά στην τηλεόραση, επειδή απευθύνεται σε μεγάλο κοινό, πρέπει να έχει ευρεία κατανάλωση. Πρέπει να κάνει νούμερα με το λιγότερο κόστος. Οπότε είναι πολύ πιθανό να βγει κάτι πρόχειρο και να εκτεθείς μέσα από αυτό σε κάτι που δεν σε αντιπροσωπεύει απόλυτα, μια και δεν περνάει καθόλου από το χέρι σου το τελικό του αποτέλεσμα. Είναι μια γερή αλυσίδα στην οποία  έχει μικρή σημασία η επέμβαση σου Γίνονται όλα τόσο γρήγορα και γίνεσαι μέρος μιας διαδικασίας που δεν ελέγχεις. Δεν λέω πως δεν έχουν γίνει και καλές δουλειές στην τηλεόραση. Κυρίως στο παρελθόν.

Πιστεύεις ότι στην τηλεόραση φεύγει κάπως από τα όρια της τέχνης του ο ηθοποιός;

Ένα τηλεοπτικό γύρισμα είναι βασισμένο στην κινηματογραφική τέχνη. Ορισμένοι σκηνοθέτες και παραγωγοί αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα υλικά, σπάνια, ακόμη και σε μια κωμωδία. Να κάνουν δηλαδή πρόβες, να έχουν μια προσεγμένη εικόνα, να διαλέξουν έναν καλό διευθυντή φωτογραφίας, κτλ. Εκεί γίνονται καλά πράγματα.

Πάνω απ’ όλα είναι οι άνθρωποι. Όχι τα μέσα

Πάνω απ’ όλα οι άνθρωποι, αλλά όταν πιέζονται δεν θα βγάλουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οπότε, όχι, δεν μετανιώνω για κάτι. Ο,τι έχει συμβεί και μπορεί να με έχει δυσκολέψει ή να μην ήταν αυτό που περίμενα, κάτι με έχει μάθει. Τη στιγμή που το επέλεξα, το επέλεξα συνειδητά και προσπάθησα να το δικαιώσω όσο μπορούσα.

Ο ηθοποιός οφείλει να μιλά δημόσια για την πολιτική/κοινωνική κατάσταση;

Δεν έχει να κάνει μόνο με τον ηθοποιό. Ο ηθοποιός βέβαια φέρει μεγαλύτερη ευθύνη επειδή έχει δημόσια προβολή  εκτός έργου περισσότερη απ’ ό,τι ένας συγγραφέας, εικαστικός, κ.α που λειτουργούν πιο μοναχικά. Ο ηθοποιός αναγκαστικά έρχεται σε επαφή με κάποια φώτα και εκτός σκηνής. Είναι προσωπικό πάντως. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μια πολιτική άποψη και την εκφράζουν με μια διακριτικότητα, με ένα άνοιγμα σκέψης, την περνάνε μέσα από τη δουλειά τους, την αναφέρουν και την υπερασπίζονται με πολύ ευγενή και διαλλακτικό τρόπο, πράγμα που με εκφράζει. Ωστόσο, έμενα η παντιέρα στην τέχνη δεν με εκπροσωπεί. Πιστεύω ότι έχει μεγαλύτερη  δύναμη η συνέπεια ανάμεσα στην πράξη και σε αυτά που λες.

Το να παίρνεις θέση μέσα από την τέχνη σου αφορά ένα έργο που να έχει ξεκάθαρο μήνυμα;

Όχι, όχι. Πολλά έργα μπορεί να έχουν έναν διδακτισμό, μια ηθογραφία ή να φέρουν καθαρή πολιτική άποψη. Ακόμα και ο Μπρεχτ, που είναι τόσο πολιτικός και απευθύνεται σε μια εποχή συγκεκριμένη, έχει μια ποίηση κι ένα εύρος. Μπορείς να κάνεις μια κωμωδία με ποιότητα και να δώσεις μεγάλη χαρά στους ανθρώπους. Το να δώσεις σε μια δύσκολη στιγμή παρηγοριά, κι αυτό ακόμα έχει μια απόφαση μέσα του.

Πιστεύεις ότι κόσμος περιμένει από τους ανθρώπους της τέχνης να μιλήσουν;

Φυσικά. Γιατί έχουν δημόσιο λόγο, λειτουργούν διαδραστικά με το σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι και προασπίζονται μια παιδεία και ένα ήθος.

18485442_10156207584728345_3338591818811943364_n

Δεν τους θέλει να ιδιωτεύουν και να ασχολούνται μόνο με το επάγγελμα τους

Αυτό είναι μεγάλο θέμα. Υπήρξαν πολύ φωτισμένοι άνθρωποι που πήραν καθαρή αλλά πάντα με διακριτικότητα θέση. Πλέον αυτό λείπει. Λείπουν οι φωτισμένοι άνθρωποι που θα μιλήσουν με “μ”  κεφαλαίο. Υπάρχει ανασφάλεια και φόβος …

Φόβος γιατί; Μήπως παρεξηγηθούν;

Ίσως να μας διακρίνει μια ημιμάθεια ή καλύτερα ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο και σκόρπιο  πνευματικό τοπίο . Παράλληλα, είναι τέτοια η αγωνία για την επιβίωση, που πλέον εντείνεται, που δεν σε αφήνει να έχεις ανοιχτά τα πεδία σου. Ή καμιά φορά σε κάνει να απελπίζεσαι και να μην ασχολείσαι. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή ένας πυρήνας ανθρώπων, όπως παλαιότερα που είχαν έναν λόγο…

Παρεμβατικό;

Παρεμβατικό, αλλά σοφό με έναν τρόπο. Καθοδηγητικό.

Λείπουν, λοιπόν, οι διανοούμενοι;

Ναι, τουλάχιστον μέσα στον χώρο του θεάτρου. Όπως όμως τους εννοούσαμε παλιότερα. Είναι  πολύ ενδιαφέρον ότι στο τώρα διακρίνεται μια αγωνία και μια προσωπική υπαρξιακή αναζήτηση και κατάθεση στα ίδια τα έργα των  σύγχρονων δημιουργών που διαρκώς μεταβάλλεται και εξελίσσεται με θάρρος και άποψη. Άλλωστε στην τέχνη τα εύστοχα  ερωτήματα είναι αυτά που ψάχνουμε όχι τις δογματικές απαντήσεις.

Οι σημερινές συνθήκες βοηθάνε το επάγγελμα σου;

Έχω κουβεντιάσει αρκετά μέσα στην περίοδο της κρίσης αυτό το πράγμα. Αρχικά απαντούσα στον εαυτό μου ότι “ναι, αυτό βοηθάει”. Ο καλλιτέχνης είναι εξασκημένος να ζει σε μια ανασφάλεια και σε μια αστάθεια. Τρέφεται απ’ αυτό με έναν τρόπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να αμείβεται. Προσπαθούμε όλοι μας να το καθιερώσουμε ως επάγγελμα, ως μια εργασία σχεδόν χειρωνακτική. Όταν γεμίζει ένα θέατρο και ο επιχειρηματίας βγάζει χρήματα, για κάποιο λόγο συμβαίνει αυτό. Αυτή η εποχή, λοιπόν, έχει δώσει τροφή για σκέψη και δημιουργία σε καλλιτέχνες, που άλλοτε δεν θα είχαν το θάρρος, να καλλιεργήσουν την ανησυχία τους και να κάνουν πράγματα δικά τους. Από την άλλη έχει δώσει αφορμή σε κάποιους ανθρώπους που έχουν εξουσία, να χρησιμοποιούν την κρίση ως άλλοθι εκμετάλλευσης.

18403218_10156207584733345_8238487436353766346_n

Έχεις πέσει θύμα εκμετάλλευσης; Να μη σε πληρώνουν ή να μη σου δώσουν αυτά που συμφωνήσατε…

Ναι, ως πιο άβγαλτη, παλιότερα.  Αυτό αφορά κυρίως τα νέα παιδιά. Φυσικά και συμβαίνει. Πηγαίνει δεν πηγαίνει πάντως μια παράσταση καλά, η συμφωνία είναι συμφωνία. Εκτός αν είσαι με ποσοστά ή κάνεις κάτι με φίλους σου. Μπαίνεις μαζί ως συμπαραγωγός. Η συμφωνία πρέπει να τηρείται και αυτό σημαίνει ότι τα κακώς κείμενα πρέπει να τονίζονται. Ειδάλλως οποιοσδήποτε μπορεί να κάνει παράσταση. Ο χώρος το σηκώνει πολύ αυτό το πράγμα, την αναρχία. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη παιδιών να εργαστούν, να έχουν ένα βήμα για το όνειρο τους. Άρα, παίζεις με το όνειρο ενός ανθρώπου.

Είναι σκληρό αυτό.

Ναι είναι. Ή να τον υποτιμάς λέγοντας του “σαν και σένα υπάρχουν άλλοι εκατό”.

Υπάρχει τρόπος αντίδρασης;

Δεν μπορώ να κρίνω κανέναν.

Είναι ατομικό θέμα;

Νομίζω ότι το συλλογικό πάντα βοηθάει. Από την εμπειρία μου έχω καταλάβει ότι όταν οι άνθρωποι, δεν μιλάω σε επίπεδο συνδικαλιστικό, παλεύουν για μια σύμπνοια και διεκδικούν μαζί, διεκδικούν καλύτερα.


φωτογραφίες: Βάσια Αναγνωστοπούλου