Αυτοί που δεν κρύβονται πια

“Το τραγούδι του χιλμπίλη” του J. D. Vance

| 25/06/2018

Τα πρώτα πράγματα που μου ήρθαν στο μυαλό τελειώνοντας το βιβλίο ήταν τα εξής: Τραμπ, Ελλάδα, κρίση, περιθώριο. Ετσι σχηματικά, αυθόρμητα… Ασύνδετα, που όμως η λαϊκή παράδοση και  η νέα που διαμορφώνεται τα ενώνει και φτιάχνει τη μεγάλη εικόνα που ενώνει λαούς και τάξεις. Θα μπορούσε να είναι και τραγούδι, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος διάδοσης σημαντικών ιστορικών γεγονότων, στιγμών, αποφάσεων. Σε μας θα συνοδευόταν από πνευστά, κυρίως κλαρινό στους κατοίκους των ΗΠΑ θα είχε τον ήχο της κάντρι. Σε μας η εικόνα θα είχε φουστανέλα, χωματόδρομο και ελαιώνες. Στις ΗΠΑ θα είχε φαρδιά τζιν, μπλούζα, ημιφορτηγά και καραμπίνες. Σε μας ο “βλάχος” (με την παρεξηγημένη, υποτιμητική ερμηνεία), στις ΗΠΑ ο χιλμπίλης. Ο λευκός της εργατικής τάξης που δεν ζει στις μητροπόλεις, αλλά στις αχανείς εκτάσεις απομακρυσμένων πολιτειών των ΗΠΑ. Ο χιλμπίλης είναι αυτός που κρύβεται, είτε γιατί το θέλει είτε γιατί του το επιβάλλουν οι συνθήκες που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Ο χιλμπίλης είναι αυτός που αντιδρά σπασμωδικά και καταλήγει σε επιλογές Τραμπ. Σε μας είναι αυτός που συντηρεί την αντίδραση και τον φασισμό.

Το πρώτο βιβλίο του J.D. Vance (από τις εκδόσεις Δώμα) είναι εντυπωσιακό γιατί μας εξηγεί με απλό τρόπο τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Τι συμβαίνει στη Μέκκα του καπιταλισμού και πώς βαθαίνει ο εκφασισμός της αμερικάνικης κοινωνίας. Για να το κάνει αυτό μας αφηγείται την περίπτωση του, την εξαίρεση που δυστυχώς επιβεβαιώνει τον κανόνα των “λευκών της εργατικής τάξης”. Ποιος είναι αυτός; Η κοινωνική-πολιτική τύφλωση που τους οδηγεί στην απόδοση ευθυνών στους άλλους και στον στρεβλό τρόπο σκέψης και πράξης της ανάθεσης. Για τα προβλήματα τους δεν φταίνε καθόλου οι ίδιοι. Το κράτος και η κοινωνία είναι ένοχοι. Αρα, πρέπει να βρούμε κάποιον που θα μας ακούσει και θα ικανοποιήσει την ψευδαίσθηση μας. Ο Vance υποστηρίζει ότι εν μέρει αυτό ισχύει. Από τη μία οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής που κάνουν τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους και από την άλλη οι παρεμβάσεις του κράτους που βοηθούν την απάτη, την κουτοπονηριά, τον παρασιτισμό. Εκεί ανάμεσα βρίσκονται οι λευκοί της εργατικής τάξης και διαθέτουν δύο επιλογές: ή να γίνουν και αυτοί παράσιτα ή να δουλέψουν σκληρά και να ξεφύγουν από το περιθώριο. Εκεί είναι γιατί δεν αμφισβήτησαν τις “ιερές” παραδόσεις και αξίες (τιμή, οικογένεια, θρησκεία), γιατί δέχτηκαν τη μοίρα τους όπως είναι και γιατί δεν πίστεψαν ότι αξίζουν κάτι καλύτερο. Φυσικά τους εκμεταλλεύτηκαν κεφαλαιοκράτες και πολιτικοί και το κράτος δεν νοιάστηκε ουσιαστικά γι’ αυτούς. Σχεδόν αόρατοι… Διέξοδος όμως υπάρχει και ο συγγραφέας την περιγράφει και την πιστεύει με όλη του την ψυχή.

Το προσωπικό βίωμα δεν είναι απλά η πρώτη ύλη για το βιβλίο. Είναι το βιβλίο. Σαν ντοκιμαντέρ που καταγράφει την πορεία γέννησης ενός ανέλπιστου ήρωα. Ο Vance αποφοίτησε από το Οχάιο Στέιτ και τη νομική σχολή του Γέιλ! Σύμφωνα με τις στατιστικές των κοινωνιολόγων δεν θα έπρεπε να συμβεί. Το προβληματικό οικογενειακό-κοινωνικό περιβάλλον (μεγάλωσε στο Μίντλταουν του Οχάιο και στο Τζάκσον του Κεντάκι) πιθανότερο να τον έστελνε στον αφανισμό, παρά στην επαγγελματική, προσωπική ευτυχία. Ο λόγος του Vance χειμαρρώδης, απέριττος και στραμμένος ακριβώς στην καρδιά του προβλήματος.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις

ola