Οι γυναίκες του 1917

| 07/07/2017

Η Megan Trudell έχει ασχοληθεί με την περίοδο του Α΄ παγκοσμίου πολέμου και τη Ρώσικη Επανάσταση. Αυτή την περίοδο κάνει έρευνα για το 1919 στην Ιταλία. Αναδημοσιεύουμε από το rproject.gr άρθρο της που μετέφρασε η Κατερίνα Σεργίδου από The Women of 1917/Jacobin

[hr]

Την πα­γκό­σμια μέρα εορ­τα­σμού της γυ­ναί­κας, το 1917, οι ερ­γά­τριες  της υφα­ντουρ­γί­ας στην πε­ρι­φέ­ρεια Βί­μποργκ του Πέ­τρο­γκραντ, ξε­κί­νη­σαν απερ­γία, πα­ρά­τη­σαν τα ερ­γο­στά­σια και κατά εκα­το­ντά­δες πή­γαι­ναν από ερ­γο­στά­σιο σε ερ­γο­στά­σιο, κα­λώ­ντας  τους ερ­γά­τες σε απερ­γία και συμ­με­τέ­χο­ντας σε  βί­αιες συ­γκρού­σεις με την αστυ­νο­μία και τα στρα­τεύ­μα­τα.

Ανει­δί­κευ­τες, χα­μη­λά αμει­βό­με­νες, δου­λεύ­ο­ντας δώ­δε­κα ή δε­κα­τρείς ώρες την μέρα, σε βρώ­μι­κες και αν­θυ­γιει­νές συν­θή­κες, οι γυ­ναί­κες ζη­τού­σαν την  αλ­λη­λεγ­γύη  των ερ­γα­τών και επέ­με­ναν στη κοινή δράση με τους άν­δρες, ιδιαί­τε­ρα αυτές που ερ­γά­ζο­νταν στη βιο­μη­χα­νία και τα ερ­γο­στά­σια με­τάλ­λου οι οποί­ες θε­ω­ρού­νταν οι πιο συ­νει­δη­το­ποι­η­μέ­νες πο­λι­τι­κά και οι πιο δυ­να­μι­κές ανά­με­σα στο ερ­γα­τι­κό δυ­να­μι­κό της πόλης.  Οι γυ­ναί­κες πε­τού­σαν ξύλα, πέ­τρες, χιο­νό­μπα­λες στα πα­ρά­θυ­ρα των ερ­γο­στα­σί­ων, ει­σέ­βαλ­λαν στους χώ­ρους ερ­γα­σί­ας και απαι­τού­σαν να μπει ένα τέλος στον πό­λε­μο καθώς και να επι­στρέ­ψουν οι άντρες από το μέ­τω­πο .

Σύμ­φω­να με σύγ­χρο­νους ερευ­νη­τές και ιστο­ρι­κούς, αυτές οι γυ­ναί­κες που  δια­δή­λω­ναν για «το ψωμί» χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πα­λαιο­μο­δί­τι­κες και πρω­τό­γο­νες με­θό­δους δια­μαρ­τυ­ρί­ας, στο πλαί­σιο κα­θα­ρά οι­κο­νο­μι­κών αι­τη­μά­των, κι­νού­νταν  πε­ρισ­σό­τε­ρο συ­ναι­σθη­μα­τι­κά και όχι τόσο μέσα από κά­ποια θε­ω­ρη­τι­κή προ­ε­τοι­μα­σία  — άθελά τους όμως, κι­νη­το­ποί­η­σαν την κα­ται­γί­δα που έκανε στην άκρη τον Τσα­ρι­σμό πριν εξα­φα­νι­στούν πάλι πίσω από τις με­γά­λες μάχες των αν­δρών ερ­γα­τών και των αν­δρο­κρα­τού­με­νων πο­λι­τι­κών κομ­μά­των.

Από όταν ξε­κί­νη­σαν οι απερ­γί­ες του Φλε­βά­ρη , τα πο­λι­τι­κά συν­θή­μα­τα ενά­ντια στον πό­λε­μο απο­τε­λού­σαν ανα­πό­σπα­στο μέρος των κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων. Η τόλμη των γυ­ναι­κών, η απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα και οι μέ­θο­δοί τους φα­νέ­ρω­ναν ότι αντι­λαμ­βά­νο­νταν τη ρίζα των προ­βλη­μά­των τους, την ανά­γκη για την ενό­τη­τα των ερ­γα­τών καθώς και τη ση­μα­σία που είχε,  να κερ­δί­σουν τους φα­ντά­ρους που θα έπαυαν έτσι  να προ­στα­τεύ­ουν τον τσα­ρι­σμό και θα υπο­στή­ρι­ζαν την επα­νά­στα­ση. Σύμ­φω­να με την με­τέ­πει­τα μαρ­τυ­ρία του Τρό­τσκι[i]:

«Σε αυτές τις συ­να­ντή­σεις ανά­με­σα σε στρα­τιώ­τες και ερ­γά­τες, οι ερ­γά­τριες παί­ζουν απο­φα­σι­στι­κό ρόλο. Πιο θαρ­ρε­τά από τους άντρες, προ­χω­ρούν προς τις γραμ­μές του στρα­τού, γαν­τζώ­νο­νται από τα του­φέ­κια, ικε­τεύ­ουν και σχε­δόν δια­τά­ζουν: “Βγάλ­τε τις ξι­φο­λόγ­χες, σμίξ­τε μαζί μας”. Οι στρα­τιώ­τες συ­γκι­νού­νται, νιώ­θουν σαν ντρο­πια­σμέ­νοι, κοι­τά­ζει ο ένας τον άλλο με αγω­νία, δι­στά­ζουν ακόμα. Ένας από αυ­τούς τέλος,  απο­φα­σί­ζει πριν από τους άλ­λους και οι ξι­φο­λόγ­χες ανα­ση­κώ­νο­νται σε κί­νη­ση με­τα­μέ­λειας πάνω από τους ώμους των πο­λιορ­κη­τών».

Μέχρι το τέλος του Φλε­βά­ρη , εί­κο­σι τρεις φα­ντά­ροι που φρου­ρού­σαν τους σταθ­μούς των τραμ, είχαν πει­στεί από τις ερ­γά­τριες που δού­λευαν εκεί να τις βοη­θή­σουν,  και έτσι τα τραμ με­τα­τρά­πη­καν σε οδο­φράγ­μα­τα ενά­ντια στην αστυ­νο­μία. Το γε­γο­νός ότι οι γυ­ναί­κες έπαιρ­ναν με το μέρος τους  φα­ντά­ρους δεν ήταν απο­τέ­λε­σμα μόνο της αυ­ξα­νό­με­νης δυ­σα­ρέ­σκειας που προ­κα­λού­σε  ο πό­λε­μος στα στρα­τεύ­μα­τα,  ούτε οφει­λό­ταν μόνο στον με­τα­δο­τι­κό  «αυ­θορ­μη­τι­σμό» των δια­δη­λώ­σε­ων. Οι γυ­ναί­κες που ερ­γά­ζο­νταν στα υφα­ντουρ­γεία από το 1905 ακόμη, συ­να­να­στρέ­φο­νταν  με ένα με­γά­λο αριθ­μό, κυ­ρί­ως αγρο­τών φα­ντά­ρων από το Πέ­τρο­γκραντ. Οι άντρες στους στρα­τώ­νες και οι γυ­ναί­κες που δού­λευαν στα ερ­γο­στά­σια και κα­τά­γο­νταν από τις ίδιες πε­ριο­χές με αυ­τούς,  συ­ζη­τού­σαν με­τα­ξύ τους,  δη­μιουρ­γού­σαν ου­σια­στι­κές σχέ­σεις και έσπα­γαν τις μέχρι πρό­τι­νος δια­χω­ρι­στι­κές γραμ­μές  με­τα­ξύ ερ­γα­τριών και φα­ντά­ρων. Έτσι οι γυ­ναί­κες είχαν συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει την ανα­γκαιό­τη­τα της  ένο­πλης στή­ρι­ξης.

Οι ερ­γά­τριες βρί­σκο­νταν στα­θε­ρά στην πρώτη γραμ­μή της Επα­νά­στα­σης του Φλε­βά­ρη η οποία οδή­γη­σε στην κα­τα­στρο­φή του τσα­ρι­σμού. Δεν ήταν απλά «η σπίθα» αλλά  η ίδια η κι­νη­τή­ρια δύ­να­μη που τη συ­νέ­χι­σε- παρά την  αρ­χι­κή κα­χυ­πο­ψία πολ­λών ερ­γα­τών και επα­να­στα­τών.

Η Επα­νά­στα­ση του Φλε­βά­ρη συχνά πε­ρι­γρά­φε­ται ως «αυ­θόρ­μη­τη» και κατά μία έν­νοια αυτό είναι αλή­θεια: ούτε είχε σχε­δια­στεί ούτε είχε εφαρ­μο­στεί από  κά­ποιους επα­να­στά­τες. Όμως ο αυ­θορ­μη­τι­σμός δεν σή­μαι­νε έλ­λει­ψη πο­λι­τι­κής συ­νεί­δη­σης. Η εμπει­ρία των γυ­ναι­κών που ει­σέ­βα­λαν σαν ανε­μο­στρό­βι­λος στα ερ­γο­στά­σια του Πέ­τρο­γκραντ , ιδιαί­τε­ρα σε συν­θή­κες που οι ίδιες ως ερ­γά­τριες αλλά και ως υπεύ­θυ­νες για το νοι­κο­κυ­ριό,  πε­ρί­με­ναν στις ουρές για ώρες για να τα­ΐ­σουν τις οι­κο­γέ­νειες τους,  διέ­λυ­σε το δια­χω­ρι­σμό με­τα­ξύ των οι­κο­νο­μι­κών αι­τη­μά­των για το ψωμί και των πο­λι­τι­κών αι­τη­μά­των για τερ­μα­τι­σμό του πο­λέ­μου. Έτσι η υλική πραγ­μα­τι­κό­τη­τα υπέ­δει­ξε  τους πραγ­μα­τι­κούς υπεύ­θυ­νους για τη πείνα και τη φτώ­χεια –δη­λα­δή τον πό­λε­μο και τους πο­λι­τι­κούς που οδή­γη­σαν σε αυτόν. Αυτά τα αι­τή­μα­τα δεν θα μπο­ρού­σε παρά να συ­νο­δευ­τούν από συ­γκλο­νι­στι­κές πο­λι­τι­κές αλ­λα­γές.

Επι­πλέ­ον οι γυ­ναί­κες, μέλη του Μπολ­σε­βί­κι­κου κόμ­μα­τος, έπαι­ξαν  κε­ντρι­κό ρόλο στην απερ­γία, είχαν πα­λέ­ψει για χρό­νια έτσι ώστε να ορ­γα­νώ­σουν τις ανει­δί­κευ­τες γυ­ναί­κες, παρά το γε­γο­νός ότι αυτό μέσα στο κόμμα θε­ω­ρού­νταν απο­προ­σα­να­το­λι­σμός από τον αγώνα ενά­ντια στον Τσα­ρι­σμό ή στη χει­ρό­τε­ρη πι­στευό­ταν ότι θα οδη­γού­σε τις γυ­ναί­κες έξω από την τα­ξι­κή πάλη και θα τις έκανε υπο­χεί­ρια των αστών φε­μι­νι­στριών.

Πολ­λοί άν­δρες μέσα στο επα­να­στα­τι­κό κί­νη­μα, θε­ω­ρού­σαν ότι οι δια­δη­λώ­σεις για την Πα­γκό­σμια  Μέρα των  Γυ­ναι­κών ήταν ανώ­ρι­μες και πρό­ω­ρες και ότι οι γυ­ναί­κες θα έπρε­πε να «συ­γκρα­τη­θούν» μέχρι οι ει­δι­κευ­μέ­νοι ερ­γά­τες να είναι έτοι­μοι για την απο­φα­σι­στι­κή δράση. Ήταν οι γυ­ναί­κες μέλη, μια μειο­ψη­φία μέσα στο κόμμα, που πρό­τει­ναν τη διε­ξα­γω­γή μιας συ­νά­ντη­σης στην πε­ρι­φέ­ρεια Βί­μποργκ  με στόχο  οι ερ­γά­τριες να συ­ζη­τή­σουν   για τον πό­λε­μο και τον πλη­θω­ρι­σμό. Μια από αυτές ήταν η Ανα­στα­σία Ντε­βιάτ­κι­να,  μέλος των Μπολ­σε­βί­κων και ερ­γά­τρια  που μετά την επα­νά­στα­ση του Φλε­βά­ρη,  έστη­σε ένα σω­μα­τείο για τις συ­ζύ­γους των φα­ντά­ρων.

Από τον Φλε­βά­ρη και μετά, από τις πε­ρισ­σό­τε­ρες μαρ­τυ­ρί­ες οι γυ­ναί­κες απου­σιά­ζουν σε με­γά­λο βαθμό από την ιστο­ρία για το πώς εξε­λί­χθη­κε το 1917,  πέρα από κά­ποιες εξέ­χου­σες προ­σω­πι­κό­τη­τες όπως η Αλε­ξάν­δρα Κολ­λο­ντάϊ, η Να­ντέζ­ντα Κρούπ­σκα­για και η Ινέσ­σα Αρ­μάντ , που πολ­λές φορές μνη­μο­νεύ­ο­νται   πε­ρισ­σό­τε­ρο για την προ­σω­πι­κή τους ζωή ως σύ­ζυ­γοι και ερω­μέ­νες και λι­γό­τε­ρο για την πρα­κτι­κή δράση και τη θε­ω­ρη­τι­κή τους συ­νει­σφο­ρά.

Οι γυ­ναί­κες ήταν κυ­ρί­ως απού­σες από τα όρ­γα­να διοί­κη­σης που ανα­δύ­θη­καν μέσα από τις στά­χτες του Τσα­ρι­σμού. Λίγες εκ­προ­σω­πού­νταν στα επαρ­χια­κά συμ­βού­λια ως αντι­πρό­σω­ποι στη Συ­νταγ­μα­τι­κή Συ­νέ­λευ­ση ή ως αντι­πρό­σω­ποι στα Σο­βιέτ. Οι εκλο­γές στις ερ­γο­στα­σια­κές επι­τρο­πές κυ­ριαρ­χού­νταν από άντρες  ακόμα και στα ερ­γο­στά­σια όπου οι ερ­γά­τριες ήταν πε­ρισ­σό­τε­ρες. Ο λόγος ήταν δι­πλός: Οι γυ­ναί­κες συ­νέ­χι­ζαν να έχουν το κα­θή­κον ,  σε αντί­ξο­ες συν­θή­κες,  να θρέ­φουν τις οι­κο­γέ­νειες τους  και επι­πλέ­ον δεν είχαν την αυ­το­πε­ποί­θη­ση και την παι­δεία, ούτε και τον χρόνο, να διεκ­δι­κή­σουν ρό­λους ή να έχουν  υψηλά πο­σο­στά πο­λι­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Έτσι το γε­γο­νός ότι οι γυ­ναί­κες ζού­σαν με ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο τρόπο για πολ­λούς αιώ­νες, καθώς και  η υλική πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της κα­τα­πί­ε­σής τους, δεν επέ­τρε­ψε να συν­δυά­σουν την αδιαμ­φι­σβή­τη­τη αύ­ξη­ση της πο­λι­τι­κής τους συ­νεί­δη­σης με  ένα υψηλό επί­πε­δο δρα­στη­ριό­τη­τας.

Η Ρωσία το 1917, ήταν πρω­τί­στως μια κοι­νω­νία χω­ρι­κών . Η από­λυ­τη εξου­σία του Τσά­ρου κα­το­χυ­ρω­νό­ταν και ενι­σχυό­ταν από την εκ­κλη­σία ενώ αντα­να­κλού­σε και  στο θεσμό της οι­κο­γέ­νειας.  Ο γάμος και το δια­ζύ­γιο ήταν υπό θρη­σκευ­τι­κό έλεγ­χο, οι γυ­ναί­κες ήταν νο­μι­κά κα­τώ­τε­ρες, θε­ω­ρού­νταν πε­ρισ­σό­τε­ρο ιδιο­κτη­σία και λι­γό­τε­ρο άν­θρω­ποι. Κά­ποιες από τις πιο γνω­στές ρώ­σι­κες πα­ροι­μί­ες πε­ριε­λάμ­βα­ναν από­ψεις όπως «Νό­μι­σα πως είδα δύο αν­θρώ­πους, αλλά τε­λι­κά ήταν μόνο ένας και η γυ­ναί­κα του»  .

Η αντρι­κή κυ­ριαρ­χία στο σπίτι ήταν ολο­κλη­ρω­τι­κή και  το σύ­νη­θες ήταν οι γυ­ναί­κες να υπο­μέ­νουν το ζυγό παρά τις βάρ­βα­ρες συν­θή­κες , να αλ­λά­ζουν απλά χέρια και να περ­νούν από πα­τέ­ρα σε σύ­ζυ­γο. Πολύ συχνά ήταν απο­δέ­κτες μιας νο­μι­κά κα­το­χυ­ρω­μέ­νης  βίας. Οι χω­ρι­κές και οι ερ­γά­τριες αντι­με­τώ­πι­ζαν τι­μω­ρί­ες , έπρε­πε να τα βγά­λουν πέρα με ιδιαί­τε­ρα  κο­πια­στι­κές δου­λειές στα χω­ρά­φια και τα ερ­γο­στά­σια, έχο­ντας το επι­πλέ­ον βάρος της ανα­τρο­φής των παι­διών και του νοι­κο­κυ­ριού σε μια εποχή που οι γέν­νες ήταν δύ­σκο­λες και επι­κίν­δυ­νες , η αντι­σύλ­λη­ψη ανύ­παρ­κτη και το πο­σο­στό βρε­φι­κής θνη­σι­μό­τη­τας υψηλό.

Παρ όλα αυτά,  η πο­λι­τι­κή εμπλο­κή των γυ­ναι­κών το 1917 δεν προ­έ­κυ­ψε από το που­θε­νά. Η Ρωσία ήταν μια χώρα με αντι­φά­σεις: μαζί με την βαθιά φτώ­χεια, την κα­τα­πί­ε­ση και την τυ­ραν­νία που υπέ­με­ναν οι  πε­ρισ­σό­τε­ροι άν­θρω­ποι , η Ρώ­σι­κη οι­κο­νο­μία είχε εκτι­να­χθεί  τις δε­κα­ε­τί­ες πριν το 1905. Τε­ρά­στια μο­ντέρ­να ερ­γο­στά­σια πα­ρή­γα­γαν όπλα και ρούχα, σι­δη­ρό­δρο­μοι συ­νέ­δε­αν τις ρα­γδαία ανα­πτυσ­σό­με­νες πό­λεις, την ίδια στιγ­μή που  οι επεν­δύ­σεις και η τε­χνο­γνω­σία που ει­σα­γό­ταν από την Ευ­ρώ­πη οδη­γού­σε σε τε­ρά­στιες αυ­ξή­σεις σε σί­δε­ρο και πα­ρα­γω­γή πε­τρε­λαί­ου.

Αυτές οι τρο­με­ρές οι­κο­νο­μι­κές αλ­λα­γές οδή­γη­σαν σε έναν πολύ με­γά­λο κοι­νω­νι­κό  με­τα­σχη­μα­τι­σμό , τα χρό­νια πριν τον Α πα­γκό­σμιο πό­λε­μο. Όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρες αγρό­τισ­σες εξα­να­γκά­στη­καν από τη φτώ­χεια και τους ερ­γο­δό­τες να δου­λέ­ψουν στα ερ­γο­στά­σια των αστι­κών κέ­ντρων.  Τα αφε­ντι­κά μέσα από την εκ­βιο­μη­χά­νι­ση οδή­γη­σαν  σε αύ­ξη­ση της  ανει­δί­κευ­της ερ­γα­σί­ας και βέ­βαια προ­τι­μού­σαν να έχουν «υπά­κουους» ερ­γα­ζό­με­νους , γε­γο­νός που  οδή­γη­σε σε με­γά­λη αύ­ξη­ση των γυ­ναι­κών που δού­λευαν σε υφα­ντουρ­γεία, κε­ρα­μο­ποιεία και ερ­γο­στά­σια χαρ­τιού.

Οι γυ­ναί­κες είχαν ήδη από το 1896 εμπλο­κή στις απερ­γί­ες στα υφα­ντουρ­γεία, συμ­με­τεί­χαν σε δια­μαρ­τυ­ρί­ες ενά­ντια στην επι­στρά­τευ­ση πριν ακόμα από τον Ρω­σο-Ια­πω­νι­κό πό­λε­μο και -εί­χαν πολύ κρί­σι­μο ρόλο- στην επα­νά­στα­ση του 1905 κατά τη διάρ­κεια της οποί­ας ανει­δί­κευ­τες ερ­γά­τριες στα υφά­σμα­τα, τον καπνό και τα ερ­γο­στά­σια ζά­χα­ρης μαζί με οι­κια­κές ερ­γά­τριες και πλύ­στρες, απέρ­γη­σαν και  προ­σπά­θη­σαν να ιδρύ­σουν τα δικά τους σω­μα­τεία  απο­τε­λώ­ντας έτσι  μέρος μιας μα­ζι­κής επα­νά­στα­σης.

Οι επι­πτώ­σεις του Α΄ πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου επέ­δρα­σαν κα­θο­ρι­στι­κά στην αύ­ξη­ση της οι­κο­νο­μι­κής και πο­λι­τι­κής δύ­να­μης των γυ­ναι­κών. Ο πό­λε­μος διέ­λυ­σε τις οι­κο­γέ­νειες και ανα­στά­τω­σε τις ζωές των γυ­ναι­κών. Εκα­τομ­μύ­ρια άν­δρες απου­σί­α­ζαν στο μέ­τω­πο, πλη­γω­μέ­νοι ή σκο­τω­μέ­νοι, ανα­γκά­ζο­ντας τις γυ­ναί­κες να δου­λεύ­ουν μόνες τους στη γη, να κρα­τούν τα σπι­τι­κά και να εντα­χθούν στο αστι­κό ερ­γα­τι­κό δυ­να­μι­κό. Οι γυ­ναί­κες απο­τε­λού­σαν το  26.6 % του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού το 1914 και σχε­δόν το μισό (43,4%) το 1917. Ακόμα και σε εξει­δι­κευ­μέ­νους το­μείς, η γυ­ναι­κεία συμ­με­το­χή αυ­ξή­θη­κε δρα­μα­τι­κά. Το 1914 απο­τε­λού­σαν μόνο το 3% των ερ­γα­τών με­τάλ­λου ενώ το 1917 είχαν αυ­ξη­θεί φτά­νο­ντας το 18%.

Στη δυα­δι­κή κα­τά­στα­ση εξου­σί­ας που ακο­λού­θη­σε την Επα­νά­στα­ση του Φλε­βά­ρη, οι γυ­ναι­κεί­ες δια­δη­λώ­σεις δεν εξα­φα­νί­στη­καν αλλά απο­τέ­λε­σαν μέρος της κί­νη­σης των ερ­γα­τών που με­τα­τό­πι­σαν τη στή­ρι­ξη τους , από την κυ­βέρ­νη­ση στα Σο­βιέτ και μέχρι το Σε­πτέμ­βρη από την ηγε­σία των με­τριο­πα­θών  Μεν­σε­βί­κων-Σο­σια­λε­πα­να­στα­τών στους Μπολ­σε­βί­κους.

Οι προσ­δο­κί­ες των ερ­γα­τριών και των ερ­γα­τών για βελ­τί­ω­ση της ζωής τους μετά την πτώση του Τσά­ρου, δια­λύ­θη­καν από το γε­γο­νός ότι η κυ­βέρ­νη­ση και η Σο­βιε­τι­κή ηγε­σία συ­νέ­χι­σαν τη διε­ξα­γω­γή του πο­λέ­μου. Μέχρι τον Μάη, οι αντι­πο­λε­μι­κές δια­δη­λώ­σεις οδή­γη­σαν στη διά­λυ­ση της πρώ­της προ­σω­ρι­νής κυ­βέρ­νη­σης και οι Μεν­σε­βί­κοι-Σο­σια­λε­πα­να­στά­τες σχη­μά­τι­σαν κυ­βέρ­νη­ση συμ­μα­χί­ας με τους φι­λε­λεύ­θε­ρους που ήταν ακόμα αφο­σιω­μέ­νοι στον πό­λε­μο. Η απο­γο­ή­τευ­ση των ερ­γα­τών οδή­γη­σε σε και­νού­ριες απερ­γί­ες, και πάλι κα­θο­δη­γού­με­νες από γυ­ναί­κες. Γύρω στις σα­ρά­ντα χι­λιά­δες πλύ­στρες, μέλη ενός συν­δι­κά­του που κα­θο­δη­γού­νταν από το μέλος των Μπολ­σε­βί­κων,  Σοφία Γκον­τσάρ­σκα­για, απέρ­γη­σαν για με­γα­λύ­τε­ρο με­ρο­κά­μα­το, οχτά­ω­ρο και κα­λύ­τε­ρες συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας: συν­θή­κες υγιει­νής, πα­ρο­χές μη­τρό­τη­τας (ήταν σύ­νη­θες οι ερ­γά­τριες να κρύ­βουν την εγκυ­μο­σύ­νη τους μέχρι να γεν­νή­σουν στο πά­τω­μα του ερ­γο­στα­σί­ου), καθώς και το τέλος της σε­ξουα­λι­κής πα­ρε­νό­χλη­σης.

Όπως πε­ρι­γρά­φουν οι ιστο­ρι­κοί Τζέιν Μα­κΝτέρ­μιτ και Άννα Χάιλ­γιερ:

Μαζί με άλλες ακτι­βί­στριες του συν­δι­κά­του, η Γκον­τσάρ­σκα­για,  πή­γαι­νε από το ένα πλυ­ντή­ριο στο άλλο πεί­θο­ντας τις γυ­ναί­κες να συμ­με­τά­σχουν στην απερ­γία. Γέ­μι­ζαν κου­βά­δες με κρύο νερό για να σβή­σουν τους φούρ­νους. Σε ένα πλυ­ντή­ριο, ο ιδιο­κτή­της επι­τέ­θη­κε στην Γκον­τσάρ­σκα­για, με έναν λοστό. Σώ­θη­κε από τις πλύ­στρες που τον ακι­νη­το­ποί­η­σαν.

Τον Αύ­γου­στο αντι­μέ­τω­πες με τις από­πει­ρες του στρα­τη­γού Κορ­νί­λοφ, να τσα­κί­σει την επα­νά­στα­ση, οι γυ­ναί­κες δια­δή­λω­σαν για να υπε­ρα­σπι­στούν το Πέ­τρο­γκραντ, στή­νο­ντας οδο­φράγ­μα­τα και ορ­γα­νώ­νο­ντας τις πρώ­τες βο­ή­θειες. Τον Οκτώ­βρη, οι γυ­ναί­κες του Μπολ­σε­βί­κι­κου Κόμ­μα­τος, ασχο­λού­νταν με την πα­ρο­χή ια­τρι­κής βο­ή­θειας καθώς και με τις κρί­σι­μες επι­κοι­νω­νί­ες με­τα­ξύ των δια­φό­ρων πε­ριο­χών, με­ρι­κές είχαν την ευ­θύ­νη να συ­ντο­νί­ζουν δια­φο­ρε­τι­κές πε­ριο­χές του Πέ­τρο­γκραντ, ενώ υπήρ­χαν και γυ­ναί­κες μέλη των ερυ­θρο­φρου­ρών. Η  Μα­κΝτέρ­μιτ και Χάιλ­γιερ πε­ρι­γρά­φουν την εμπλο­κή ακόμα μιας γυ­ναί­κας μέ­λους των Μπολ­σε­βί­κων που έδρα­σε τον  Οκτώ­βρη:

Η οδη­γός του τραμ  A.E. Ρο­ντιό­νο­βα είχε κρύ­ψει 42 του­φέ­κια και διά­φο­ρα άλλα  είδη οπλι­σμού στην απο­θή­κη της, όταν η Προ­σω­ρι­νή Κυ­βέρ­νη­ση είχε προ­σπα­θή­σει να αφο­πλί­σει τους ερ­γά­τες μετά από τις μέρες του Ιούλη. Τον Οκτώ­βρη ανέ­λα­βε να ορ­γα­νώ­σει δύο τραμ τα οποία θα έφευ­γαν από το σταθ­μό για να κα­τευ­θυν­θούν προς την έφοδο στα Χει­με­ρι­νά Ανά­κτο­ρα κου­βα­λώ­ντας όπλα. Έπρε­πε να φρο­ντί­σει  για τη λει­τουρ­γία του τραμ τη νύχτα της 25ης προς 26η Οκτώ­βρη,  έτσι ώστε η ίδια να βοη­θή­σει στην κα­τά­λη­ψη της εξου­σί­ας και να πε­ρι­πο­λή­σει τα πόστα του Ερυ­θρού Στρα­τού μέσα στην πόλη.

Η επα­νά­στα­ση με­γά­λω­σε το χάσμα ανά­με­σα στις ερ­γα­ζό­με­νες γυ­ναί­κες, για τις οποί­ες ο πό­λε­μος ήταν η αιτία των δει­νών και οι οποί­ες έκα­ναν όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρα κα­λέ­σμα­τα για την ει­ρή­νη,  και τις  φε­μι­νί­στριες που συ­νέ­χι­σαν να στη­ρί­ζουν την αι­μα­το­χυ­σία. Για την πλειο­ψη­φία των αστών-φε­μι­νι­στριών που διεκ­δι­κού­σαν ισό­τη­τα απέ­να­ντι στο νόμο, εκ­παί­δευ­ση και κοι­νω­νι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, αυτά τα αι­τή­μα­τα θα μπο­ρού­σαν να κερ­δη­θούν μόνο εάν έμε­ναν πι­στές στη νέα κυ­βέρ­νη­ση και στή­ρι­ζαν τον πό­λε­μο. Το να απο­δεί­ξουν τον πα­τριω­τι­σμό τους ήταν μέρος της προ­σπά­θειας τους να συμ­με­τά­σχουν στη λήψη απο­φά­σε­ων και να κερ­δί­σουν μια θέση στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων.

Η Επα­νά­στα­ση του Φλε­βά­ρη ,  είχε οδη­γή­σει σε μια επα­νεκ­κί­νη­ση της κα­μπά­νιας των φε­μι­νι­στριών για κα­θο­λι­κή ψήφο, και απο­τέ­λε­σε  ένα ση­μα­ντι­κό βήμα προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση ,  μέχρι τον Ιού­λιο που το αί­τη­μα αυτό τε­λι­κά υλο­ποι­ή­θη­κε. Όμως για τις πε­ρισ­σό­τε­ρες γυ­ναί­κες το δι­καί­ω­μα στη ψήφο δεν άλ­λα­ξε ου­σια­στι­κά τη ζωή τους, αφού συ­νέ­χι­ζαν να υπο­φέ­ρουν από τις ελ­λεί­ψεις τρο­φί­μων, τις  πολ­λές ώρες ερ­γα­σί­ας,  την ίδια στιγ­μή που πά­λευαν να κρα­τή­σουν τις οι­κο­γέ­νειές τους ενω­μέ­νες. Όπως έγρα­φε η Κολ­λο­ντάϊ το 1908[ii]:

Όσο φαι­νο­με­νι­κά ρι­ζο­σπα­στι­κά και αν είναι τα αι­τή­μα­τα των φε­μι­νι­στριών, δεν πρέ­πει να χά­νου­με από τα μάτια μας, το γε­γο­νός ότι οι φε­μι­νί­στριες δεν μπο­ρούν λόγω της τα­ξι­κής τους θέσης, να δώ­σουν τη μάχη για τον ρι­ζι­κό οι­κο­νο­μι­κο-κοι­νω­νι­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό της κοι­νω­νί­ας, με­τα­σχη­μα­τι­σμό ο οποί­ος δεν μπο­ρεί να ολο­κλη­ρω­θεί χωρίς την απε­λευ­θέ­ρω­ση των γυ­ναι­κών.

Για τις πε­ρισ­σό­τε­ρες ερ­γά­τριες και αγρό­τισ­σες, τα ζη­τή­μα­τα κα­τα­πί­ε­σης και ισό­τη­τας δεν ετί­θε­ντο αφη­ρη­μέ­να, αλλά ανα­δύ­ο­νταν συ­γκε­κρι­μέ­να μέσα από τις δια­δι­κα­σί­ες της πάλης για την βελ­τί­ω­ση της ζωής τους, καθώς και των συ­ζύ­γων και των παι­διών τους. Όσες γυ­ναί­κες ήταν πιο ανοι­χτές πο­λι­τι­κά και είχαν πε­ρισ­σό­τε­ρη αυ­το­πε­ποί­θη­ση ήταν συχνά μέλη του Μπολ­σε­βί­κι­κου κόμ­μα­τος, όμως τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τους αυτά,  ήταν  το απο­τέ­λε­σμα της δικής τους συλ­λο­γι­κής δρά­σης  ενά­ντια στον πό­λε­μο και τους πο­λι­τι­κούς. Οι δρά­σεις τους ήταν κυ­ρί­ως επι­κε­ντρω­μέ­νες στα ζη­τή­μα­τα της πεί­νας, του πο­λέ­μου και της ιδιο­κτη­σί­ας  γης. Όπως υπο­στη­ρί­ζει ο Ρό­μπερτ Σέρ­βις[iii] :

Το πο­λι­τι­κό πρό­γραμ­μα των Μπολ­σε­βί­κων απο­δει­κνυό­ταν όλο και πιο ελ­κυ­στι­κό  για την πλειο­ψη­φία των ερ­γα­τών, των φα­ντά­ρων και των χω­ρι­κών, όσο η κοι­νω­νι­κή ανα­τα­ρα­χή και η οι­κο­νο­μι­κή κα­τα­στρο­φή έφτα­νε σε κλι­μά­κω­ση στα τέλη του φθι­νο­πώ­ρου. Χωρίς αυτό δεν θα υπήρ­χε η Επα­νά­στα­ση του Οκτώ­βρη.

Όλη η αυτή η κα­τά­στα­ση είχε βιω­θεί έντο­να τόσο από τις ερ­γά­τριες, τις αγρό­τισ­σες και τις γυ­ναί­κες των φα­ντά­ρων  όσο και από τους άντρες συ­νά­δελ­φούς τους. Χωρίς την υπο­στή­ρι­ξη της πλειο­ψη­φί­ας των ανει­δί­κευ­των ερ­γα­τών στο Πέ­τρο­γκραντ, στην πλειο­ψη­φία τους γυ­ναί­κες, η Οκτω­βρια­νή εξέ­γερ­ση δεν θα είχε πε­τύ­χει.

Η στή­ρι­ξη στους Μπολ­σε­βί­κους δεν ήταν τυφλή αλλά  ήταν το απο­τέ­λε­σμα,  με τα λόγια του Τρό­τσκι , « μιας επι­φυ­λα­κτι­κής και οδυ­νη­ρής ανά­πτυ­ξης συ­νει­δή­σε­ων», από εκα­τομ­μύ­ρια ερ­γά­τες , άν­δρες και γυ­ναί­κες. Μέχρι τον Οκτώ­βρη όλα τα άλλα σε­νά­ρια είχαν δο­κι­μα­στεί: Η προ­σω­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση και οι Μεν­σε­βί­κοι είχαν προ­δώ­σει το λαό, οι δια­δη­λώ­σεις είχαν προ­κα­λέ­σει είτε κα­τα­στο­λή  είτε κά­ποιες πε­ριο­ρι­σμέ­νες κα­τα­κτή­σεις που πλέον δεν ικα­νο­ποιού­σαν τις ελ­πί­δες για μια κα­λύ­τε­ρη ζωή. Το πιο κρί­σι­μο ζή­τη­μα όμως ήταν ότι  το πρα­ξι­κό­πη­μα του Κορ­νί­λοφ είχε θέση με σα­φή­νεια τα δια­κυ­βεύ­μα­τα:  «Η θα προ­χω­ρή­σου­με ή θα δια­λυ­θού­με».  Ένας ερ­γά­της το έθεσε ως εξής: « Οι Μπολ­σε­βί­κοι πάντα έλε­γαν : “ Δεν εί­μα­στε εμείς αυτοί που θα σε πεί­σουν,  αλλά η ζωή η ίδια”. Και τώρα οι Μπολ­σε­βί­κοι θριάμ­βευ­σαν γιατί η ζωή απέ­δει­ξε ότι η τα­χτι­κή τους ήταν σωστή.»

Ήταν προς τιμή των Μπολ­σε­βί­κων το γε­γο­νός ότι  είχαν λάβει τόσο σο­βα­ρά υπόψη το γυ­ναι­κείο ζή­τη­μα και παρ όλο που με τα ση­με­ρι­νά δε­δο­μέ­να  οι γυ­ναί­κες τότε ήταν τρα­γι­κά υπό-εκ­προ­σω­πού­με­νες, πράγ­μα­τι είχαν γίνει σο­βα­ρές προ­σπά­θειες για την ορ­γά­νω­ση και την ενί­σχυ­ση των ερ­γα­τριών. Το γε­γο­νός ότι οι Μπολ­σε­βί­κοι έκα­ναν πε­ρισ­σό­τε­ρα από άλλα σο­σια­λι­στι­κά κόμ­μα­τα για να σχε­τι­στούν με τις ερ­γά­τριες δεν έγινε ανα­γκαία λόγω κά­ποιας με­γα­λύ­τε­ρης δέ­σμευ­σης τους ως προς  τα δι­καιώ­μα­τα των γυ­ναι­κών.

Τόσο οι  Μεν­σε­βί­κοι  όσο και οι  Μπολ­σε­βί­κοι κα­τα­νο­ού­σαν την ανά­γκη στρά­τευ­σης των γυ­ναι­κών και απεύ­θυν­σης προς αυτές αφού τις αντι­λαμ­βά­νο­νταν  ως μέρος της ερ­γα­τι­κής τάξης, αλλά οι Μπολ­σε­βί­κοι μπο­ρού­σαν να εντά­ξουν τον αγώνα για ισό­τη­τα με­τα­ξύ αν­δρών και γυ­ναι­κών σε μια στρα­τη­γι­κή βα­σι­σμέ­νη στην τα­ξι­κή πάλη ενά­ντια  στην κυ­βέρ­νη­ση και τον πό­λε­μο, ενώ τα κόμ­μα­τα που είχαν εμπλα­κεί στη συ­νέ­χι­ση του πο­λέ­μου και σε συμ­φω­νί­ες με  προ­νο­μιού­χα αφε­ντι­κά, λίγα μπο­ρού­σαν να κά­νουν πέρα από κά­ποια ρε­πορ­τάζ για τις απερ­γί­ες των γυ­ναι­κών και κά­ποιες ομι­λί­ες για τα  πο­λι­τι­κά δι­καιώ­μα­τα, χωρίς όμως να προ­τεί­νουν συ­γκε­κρι­μέ­νες λύ­σεις για τις υλι­κές πιέ­σεις που βά­ραι­ναν  στη ζωή των γυ­ναι­κών.

Οι Μπολ­σε­βί­κοι όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο ανα­λάμ­βα­ναν την ορ­γά­νω­ση και την πο­λι­τι­κο­ποί­η­ση των γυ­ναι­κών, εν μέρει μα­θαί­νο­ντας από τα πρώτα ξε­σπά­σμα­τα του Φλε­βά­ρη και εν μέρει λόγω της  επι­μο­νής των ίδιων των γυ­ναι­κών μελών τους.

Ηγε­τι­κές μπολ­σε­βί­κες όπως η Κολ­λο­ντάϊ, η Κρούπ­σκα­για, η  Ινέσ­σα Αρ­μάντ , η Κον­κόρ­δια Σα­μοϊ­λοβ­να και η Βέρα Σλού­τσκα­για , με­τα­ξύ άλλων, αρ­κε­τό καιρό πριν υπο­στή­ρι­ζαν ότι το κόμμα έπρε­πε να κάνει ιδιαί­τε­ρες προ­σπά­θειες για να ορ­γα­νώ­σει τις ερ­γά­τριες  και να συμ­βά­λει στην πο­λι­τι­κή τους εκ­παί­δευ­ση. Πά­λευαν για να πεί­σουν τους άντρες συ­ντρό­φους τους ότι οι ανει­δί­κευ­τες ερ­γά­τριες είχαν πολύ κομ­βι­κό ρόλο και δεν ήταν ένα πα­θη­τι­κό, συ­ντη­ρη­τι­κό και «οπι­σθο­δρο­μι­κό» εμπό­διο για την επα­νά­στα­ση. Η Μπολ­σε­βί­κι­κη εφη­με­ρί­δα  Ρα­μπότ­νι­τσα (η ερ­γά­τρια), που πρω­το­εκ­δό­θη­κε το 1914 και ξα­να­κυ­κλο­φό­ρη­σε τον Μάη του 1917, πε­ρι­λάμ­βα­νε άρθρα για βρε­φο­κο­μεία, βρε­φο­νη­πια­κούς σταθ­μούς και νο­μι­κό πλαί­σιο προ­στα­σί­ας στους ερ­γα­σια­κούς χώ­ρους για τις γυ­ναί­κες και επα­νει­λημ­μέ­να υπο­γράμ­μι­ζε ότι η ανά­γκη για ισό­τη­τα καθώς και για τα «γυ­ναι­κεία ζη­τή­μα­τα» ήταν υπό­θε­ση όλων των ερ­γα­τών.

Ο ρόλος των ερ­γα­τριών τον Φλε­βά­ρη και η ση­μα­σία που είχε η δράση τους ως μέρος του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού του Πέ­τρο­γκραντ συ­νέ­βα­λαν στο να αλ­λά­ξει η οπτι­κή ανά­με­σα στους μπολ­σε­βί­κους άντρες που θε­ω­ρού­σαν ότι η επι­κέ­ντρω­ση στα γυ­ναι­κεία ζη­τή­μα­τα έδινε έδα­φος στο φε­μι­νι­σμό και ότι η επα­νά­στα­ση θα κα­θο­δη­γού­νταν από τους πιο ει­δι­κευ­μέ­νους  και πο­λι­τι­κά συ­νει­δη­το­ποι­η­μέ­νους (άντρες) ερ­γα­ζό­με­νους. Παρ όλα αυτά ο αγώ­νας ήταν σκλη­ρός και ο δρό­μος ανη­φο­ρι­κός. Όταν η Κολ­λο­ντάϊ τον Απρί­λη , πρό­τει­νε να δη­μιουρ­γη­θεί γυ­ναι­κείο τμήμα είχε απο­μο­νω­θεί πολύ, παρ όλο που είχε τη στή­ρι­ξη του Λένιν, του οποί­ου οι θέ­σεις του Απρί­λη δεν είχαν γίνει απο­δε­κτές με με­γά­λο εν­θου­σια­σμό από την ηγε­σία των Μπολ­σε­βί­κων, και αντί­στρο­φα- η Κολ­λο­ντάϊ ήταν η μο­να­δι­κή υπο­στη­ρί­χτρια του Λένιν στην Κε­ντρι­κή Επι­τρο­πή.

Στους μήνες που ακο­λού­θη­σαν  πα­ρό­λα αυτά,  ήταν ολο­φά­νε­ρη η ση­μα­σία  τόσο του επι­χει­ρή­μα­τος του Λένιν για το «όλη η εξου­σία στα σο­βιέτ» , όσο και η κα­τα­νό­η­ση της Κολ­λο­ντάϊ για τον κομ­βι­κό ρόλο των γυ­ναι­κών στη δυ­να­μι­κή και το προ­χώ­ρη­μα της επα­νά­στα­σης.

Πέρα από την Ρα­μπότ­νι­τσα,  άρ­χι­σαν  και άλλες  μπολ­σε­βί­κι­κες εφη­με­ρί­δες να υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι κυ­ρί­αρ­χες σε­ξι­στι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές έβα­ζαν σε κίν­δυ­νο την τα­ξι­κή ενό­τη­τα  και το κόμμα ασχο­λή­θη­κε ιδιαί­τε­ρα έτσι ώστε οι γυ­ναί­κες να εκ­προ­σω­πού­νται στις ερ­γο­στα­σια­κές επι­τρο­πές, προ­σπα­θώ­ντας να πεί­σει τους άντρες να ψη­φί­ζουν γυ­ναί­κες,  ιδιαί­τε­ρα στις βιο­μη­χα­νί­ες που οι τε­λευ­ταί­ες απο­τε­λού­σαν την πλειο­ψη­φία των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Οι προ­σπά­θειες του κόμ­μα­τος προ­κα­λού­σαν τις αντι­δρά­σεις των αν­δρών που θε­ω­ρού­σαν τις ερ­γά­τριες  απει­λή για τις θέ­σεις ερ­γα­σί­ας.

Έξι βδο­μά­δες μετά την Οκτω­βρια­νή Επα­νά­στα­ση, ο γάμος είχε αντι­κα­τα­στα­θεί με μια απλή πο­λι­τι­κή κα­τα­χώ­ρη­ση  και το δια­ζύ­γιο πα­ρα­χω­ρού­νταν εύ­κο­λα, μόνο με την αί­τη­ση του ενός εκ των δύο συ­ντρό­φων. Αυτά τα μέτρα πε­ρι­λή­φθη­καν ένα χρόνο αρ­γό­τε­ρα στον οι­κο­γε­νεια­κό κώ­δι­κα, και έκα­ναν τις γυ­ναί­κες ίσες απέ­να­ντι στο νόμο. Ο θρη­σκευ­τι­κός έλεγ­χος κα­ταρ­γή­θη­κε αφαι­ρώ­ντας αιώ­νες θε­σμι­κής κα­τα­πί­ε­σης με μια μόνο κί­νη­ση. Το δια­ζύ­γιο μπο­ρού­σε να δοθεί σε οποιον­δή­πο­τε από τους δύο συ­ντρό­φους χωρίς δη­λω­μέ­νο λόγο, οι γυ­ναί­κες  είχαν το δι­καί­ω­μα να κερ­δί­ζουν  τα δικά τους  χρή­μα­τα και κα­νείς σύ­ντρο­φος δεν είχε το δι­καί­ω­μα στην πε­ριου­σία του άλλου. Η φράση «νόθο παιδί» εξα­φα­νί­στη­κε— αν μια γυ­ναί­κα δεν ήξερε ποιος ήταν ο πα­τέ­ρας τους παι­διού της, όλοι οι προη­γού­με­νοι σύ­ντρο­φοί της ανα­λάμ­βα­ναν τη συλ­λο­γι­κή ευ­θύ­νη του παι­διού. Το 1920 η Ρωσία έγινε η πρώτη χώρα που νο­μι­μο­ποί­η­σε την έκτρω­ση κα­τό­πιν αι­τή­μα­τος.

Το 1917, η επα­νά­στα­ση ξε­κί­νη­σε και συ­νε­χί­στη­κε από τις  γυ­ναί­κες και κατά τη διάρ­κεια των πρώ­των  χρό­νων, πολ­λές πα­λιο­μο­δί­τι­κες αντι­λή­ψεις που θε­ω­ρού­σαν τις γυ­ναί­κες κα­τώ­τε­ρες, ιδιο­κτη­σία των αν­δρών , πα­θη­τι­κές, οπι­σθο­δρο­μι­κές, συ­ντη­ρη­τι­κές, χωρίς αυ­το­πε­ποί­θη­ση και αδύ­να­μες όταν τις προ­κα­λού­σαν , αν και δεν εξα­λεί­φθη­καν,  του­λά­χι­στον κλο­νί­στη­καν από τη δράση των γυ­ναι­κών και την αφο­σί­ω­σή τους στην πο­λι­τι­κή.

Όμως η Ρώ­σι­κη Επα­νά­στα­ση δεν εξά­λει­ψε την αντρι­κή κυ­ριαρ­χία, ούτε απε­λευ­θέ­ρω­σε τις γυ­ναί­κες. Οι κα­τα­στρο­φι­κές συ­νέ­πειες του εμ­φυ­λί­ου πο­λέ­μου και οι με­τα­γε­νέ­στε­ρες στρε­βλώ­σεις της σο­βιε­τι­κής κυ­βέρ­νη­σης δεν έκα­ναν εφι­κτές αυτές τις δυ­να­τό­τη­τες. Οι ανι­σό­τη­τες πα­ρέ­μει­ναν. Λίγες γυ­ναί­κες κα­τεί­χαν αξιώ­μα­τα, λίγες είχαν εκλε­χτεί σε όρ­γα­να διοί­κη­σης και οι σε­ξι­στι­κές ιδέες δεν μπο­ρού­σαν απλά να εξα­φα­νι­στούν στις ακραί­ες συν­θή­κες που ακο­λού­θη­σαν  του Οκτώ­βρη.

Κατά τη διάρ­κεια της επα­νά­στα­σης, οι γυ­ναί­κες δεν συμ­με­τεί­χαν ισό­τι­μα με τους άντρες, ούτε συμ­με­τεί­χαν  τόσο στα υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα των πο­λι­τι­κών δια­δι­κα­σιών, αλλά παρ όλους τους πε­ριο­ρι­σμούς της ζωής τους, ξε­πέ­ρα­σαν κάθε προσ­δο­κία και κα­θό­ρι­σαν την κα­τεύ­θυν­ση της επα­νά­στα­σης.  Όπως λένε οι  Μα­κΝτέρ­μιτ και Χάι­λερ[iv]:

Πράγ­μα­τι, ο δια­χω­ρι­σμός ερ­γα­σί­ας ανά­με­σα σε άν­δρες και γυ­ναί­κες πα­ρέ­μει­νε, αντί όμως να φτά­σου­με στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι οι γυ­ναί­κες απέ­τυ­χαν να κλο­νί­σουν την αντρι­κή κυ­ριαρ­χία, μπο­ρού­με να εστιά­σου­με στο πως ελί­χθη­καν μέσα στην πα­ρα­δο­σια­κή  τους σφαί­ρα και τι ση­μα­σία είχε αυτό τε­λι­κά για την επα­να­στα­τι­κή δια­δι­κα­σία.

Οι γυ­ναί­κες απο­τε­λούν μέρος της επα­νά­στα­σης του 1917, έγρα­ψαν ιστο­ρία μαζί με τους άντρες, όχι ως πα­θη­τι­κοί θε­α­τές ή  σαν ασή­μα­ντες προ­σω­πι­κό­τη­τες αλλά ως γεν­ναί­ες συμ­με­τέ­χου­σες, των οποί­ων η δέ­σμευ­ση με­τρού­σε πολύ αφού ση­μα­το­δο­τού­σε μια συ­νο­λι­κή απόρ­ρι­ψη της κυ­ρί­αρ­χης κα­τα­πί­ε­σης τους. Βλέ­πο­ντας την επα­νά­στα­ση μέσα από τα μάτια των γυ­ναι­κών, μας δί­νε­ται η δυ­να­τό­τη­τα μιας πλού­σιας ανά­γνω­σης αυτού του γε­γο­νό­τος που μέχρι σή­με­ρα πα­ρα­μέ­νει η πιο με­τα­σχη­μα­τι­στι­κή ιστο­ρι­κή στιγ­μή στη ζωή των γυ­ναι­κών.

ΣτΜ:

[i]  Το από­σπα­σμα είναι από το βι­βλίο,  Ιστο­ρία της Ρώ­σι­κης Επα­νά­στα­σης  του Λέων Τρό­τσκι. Για τη με­τά­φρα­ση χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε η  ελ­λη­νι­κή έκ­δο­ση, Πα­ρα­σκή­νιο, 2006.

[ii] Πρό­κει­ται για από­σπα­σμα  από ομι­λία της Αλε­ξάν­δρα Κολ­λο­ντάϊ σε ένα φε­μι­νι­στι­κό συ­νέ­δριο του 1908 που  δη­μο­σιεύ­τη­κε το 1909 με τον τίτλο: « Η κοι­νω­νι­κή βάση του γυ­ναι­κεί­ου ζη­τή­μα­τος» (The Social Basis of the Woman Question)  . Το κεί­με­νο πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στο Selected Writings of Alexandra Kollontai, Allison & Busby, 1977 και δεν έχει με­τα­φρα­στεί μέχρι τώρα στα ελ­λη­νι­κά.

[iii] Ο Robert Service είναι Ιστο­ρι­κός και έχει ασχο­λη­θεί  επι­στα­μέ­να με την ιστο­ρία της Σο­βιε­τι­κής Ένω­σης. Το από­σπα­σμα  που ανα­φέ­ρε­ται στο άρθρο είναι από το βι­βλίο  The Russian Revolution, 1900-1927  , Humanities Press International, 1986

[iv] Οι Anna Hillyar and Jane McDermid είναι ιστο­ρι­κοί της Ρώ­σι­κης Επα­νά­στα­σης και έχουν συγ­γρά­ψει βι­βλία για το ρόλο των γυ­ναι­κών στην επα­νά­στα­ση.

Περισσότερα Άρθρα

Brian Eno: «Απαγορεύω στο Ισραήλ να χρησιμοποιεί την μουσική μου στην προπαγάνδα του»

»Η χορευτική σας ομάδα μπορεί να μην είναι σε θέση να αποστασιοποιηθεί επίσημα από την ισραηλινή κυβέρνηση, αλλά εγώ μπορώ και θα το κάνω: Δεν θέλω η μουσική μου να χρησιμοποιείται σε οποιαδήποτε εκδήλωση χρηματοδοτείται από την πρεσβεία του Ισραήλ».