Ο Λαός και οι Διαδηλώσεις του

Ποιοι είναι αυτοί που κατεβαίνουν στο Σύνταγμα τούτες τις μέρες...

EUROGROUP ΠΟΡΕΙΑ  (41)
Γράφει: Δημήτρης Κεχρής - Kοινωνία + Κινήματα, Απόψεις - 23/06/2015

Τους τελευταίους μήνες στην Ελλάδα λαμβάνουν χώρα τριών τύπων λαϊκές κινητοποιήσεις με ποικιλόμορφα και αντιφατικά στοιχεία. Κάθε τύπος εξ αυτών χρησιμοποιείται από διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις ως βέλος στη φαρέτρα τους το οποίο υποτίθεται ότι αποδεικνύει με αδιάσειστο τρόπο «τί θέλει ο Λαός», θέλοντας ταυτόχρονα να καταδείξουν και ποιός εμποδίζει τη θέλησή του. Επειδή το μεγαλύτερο κομμάτι του κόσμου εδώ και καιρό βρίσκεται σπίτι του, αξίζει να προσπαθήσουμε να δούμε τί συμβαίνει με τον κόσμο που κατεβαίνει στο δρόμο μέσα από τη σύνθεση των διαδηλωτών, τα συνθήματα και τις θέσεις που εκφράζονται, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτές προσλαμβάνονται και αναπαράγονται από τα καθεστωτικά ΜΜΕ.

λαος (7)

Η πρώτη κατηγορία είναι οι φιλοκυβερνητικές διαδηλώσεις. Και είναι της μόδας. Οι συμμετέχοντες στηρίζουν, στην πλειοψηφία τους, τη διαπραγματευτική γραμμή της κυβέρνησης για έναν «έντιμο συμβιβασμό εντός του ευρώ» και αντιμετωπίζουν σχεδόν με εχθρότητα τους «αδίστακτους» εταίρους που θέλουν να «ταπεινώσουν την εθνική μας αξιοπρέπεια». Σε αυτές, πέρα από νεολαία και ανέργους που συμμετέχουν με μαχητική και ενίοτε ανατρεπτική διάθεση, συμμετέχουν επίσης, τμήματα που αποτέλεσαν τη βασική δεξαμενή των ψηφοφόρων των κομμάτων της συγκυβέρνησης. Και αναφερόμαστε σε συντεχνίες συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων-πελατών, υπερπατριώτες, υψηλόβαθμα (διαχρονικά ευνοημένα) στελέχη του δημοσίου και κρατικοδίαιτους συνδικαλιστές. Αναρωτιέται κανείς αν αυτές οι τάσεις επιθυμούν μια πραγματική αλλαγή ή απλώς μια επιστροφή στην προ του 2009 κατάστασή (τους). Ωστόσο, πλάι σε αυτές τις τάσεις, τροφοδοτούνται και άλλες που, λόγω των εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στη διαπραγμάτευση, αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι η παραμονή στην Ε.Ε. συνεπάγεται νέου τύπου μνημόνια και νιώθουν ότι μάλλον δεν έχουν και πολλά να χάσουν από μια ενδεχόμενη ρήξη. Αυτές οι διαδηλώσεις προσεγγίζονται και αναπαράγονται με μια σχετική «ουδετερότητα» από τα καθεστωτικά εκείνα ΜΜΕ που δεν έχουν ξεκαθαρίσει οριστικά τις ποικίλες σχέσεις τους με τη νέα κυβέρνηση και επιφυλάσσονται. Αντιμετωπίζονται δε, με θετικό τρόπο από τη νέα ΕΡΤ και εκθειάζονται ή προπαγανδίζονται από τα μέσα που ανήκουν στο κόμμα που έχει την κυβερνητική πλειοψηφία.

λαος (2)

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που θεωρούν ότι η κυβέρνηση διακινδυνεύει τη θέση της Ελλάδας εντός της Ε.Ε. και οδεύει προς ατραπούς κομμουνιστικού χαρακτήρα. Οι συμμετέχοντες διαδηλώνουν ανοιχτά υπέρ των διεθνών τοκογλύφων και των κυρίαρχων ελίτ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης θεωρώντας ως αναγκαίο κακό τις περικοπές μισθών και συντάξεων. Δεν είναι σίγουρα η πιο δημοφιλής αντίληψη στην παρούσα συγκυρία. Μάλιστα, με μια πρώτη ματιά στις διαδηλώσεις αυτές, θα μπορούσε κανείς να αναρωτηθεί αρχικά, πώς γίνεται να υπάρχει ένα, διόλου ευκαταφρόνητο, κομμάτι του πληθυσμού που στην παρούσα συγκυρία κρατά μια στάση που είναι ενάντια στα συμφέροντα της πατρίδας μας, ζητώντας νέο μνημόνιο και υποστηρίζοντας τις προτάσεις Juncker. Τί είναι τελοσπάντων όλοι αυτοί; Ανθέλληνες; Γερμανοτσολιάδες; Βαλτοί από τους εχθρούς της Ελλάδας; Αυτοί δε συμμερίζονται τα περί εθνικής υπερηφάνειας και αξιοπρέπειας για τα οποία μάχεται η κυβέρνηση μας; Ή μήπως είναι απλά ηλίθιοι; Ωστόσο, κοιτώντας λίγο πιο προσεκτικά κάποια χαρακτηριστικά της κινητοποίησης, αρχίζουμε να υποψιαζόμαστε ότι μάλλον τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα. Σχετικα με τα συνθήματα που κυριαρχούν και τα οποία διατρανώνουν την αυτονόητη θέση της Ελλάδας εντός της «Ευρώπης» ή αναπαράγουν τη γνωστή «καραμέλα» περί «σοβιετίας», θα λέγαμε ότι η πορεία της Ελλάδας εντός της Ε.Ε δεν αμφισβητήθηκε ούτε στιγμή από την παρούσα κυβέρνηση, πόσο μάλλον το ίδιο το αστικό καθεστώς. Συνεπώς, οι αλαλαγμοί περί κομμουνιστικού κινδύνου και περί πάση θυσία παραμονής στο ευρώ στην πραγματικότητα είναι τουλάχιστον αφελώς άστοχοι και άνευ λόγου ύπαρξης. Όσον αφορά στη σύνθεση του κόσμου, ίσως είναι λίγο αλλόκοτη για διαδήλωση, καθώς, πέρα από τη συμμετοχή πληττόμενων μικρομεσαίων στρωμάτων, ελευθέρων επαγγελματιών και λούμπεν μικροαστών ευρωλάγνων (που μάλλον δεν έχουν κάποιο συμφέρον από την παραμονή στην Ε.Ε.), σε αυτές συμμετέχουν στελέχη πολυεθνικών, κυρίες του Κολωνακίου και του Ψυχικού με γόβα στιλέτο και πολυτελείς τσάντες, γιάπηδες με ακριβές γραβάτες, καθώς και γνωστοί παράγοντες του αστικού μπλοκ εξουσίας που έκαναν αισθητή την εμφάνισή τους, γεγονός που μας βάζει σε σκέψεις αφενός σχετικά με το πόσο «αυθόρμητα» αυτές προκύπτουν μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αφετέρου σχετικά με τα συμφέροντα με τα οποία είναι (ή θεωρούν ότι είναι) προσδεδεμένοι οι συγκεκριμένοι διαδηλωτές. Το σημαντικότερο, όμως, ήταν η θερμή αντιμετώπισή τους από αρκετά καθεστωτικά ΜΜΕ που δε βλέπουν την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των ιδιοκτητών τους στο πρόσωπο της σημερινής κυβέρνησης! Το περιεχόμενό τους όχι μόνο δε συκοφαντείται (παρόλο που πρόκειται για «αντικυβερνητικές» διαδηλώσεις), αλλά αντιθέτως προβάλλεται από κανάλια με το δέοντα σεβασμό που αντιστοιχεί σε κάθε διαφορετική άποψη, γεγονός που, επίσης, μας προβληματίζει σχετικά με το κατά πόσο οι προβαλλόμενες αυτές απόψεις είναι, όντως, κάτι «αντισυμβατικό». Μάλιστα, παρόλο που ένα μεγάλο τμήμα αυτών των διαδηλωτών ανέβηκε κάποια στιγμή στο προαύλιο του Κοινοβουλίου, κανείς δε μίλησε περί  «εισβολής στο Ναό της Δημοκρατίας» και «κατάλυσης του πολιτεύματος». Ούτε λέξη, για την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό, την κίνηση στην αγορά που διαταράσσεται, τους κλειστούς δρόμους που εμποδίζουν τον κόσμο να πάει στη δουλειά του. Αξίζει δε, να επισημάνουμε ότι σε καμία από τις δύο παραπάνω κατηγορίες διαδηλώσεων δεν εκτοξεύτηκαν χημικά και δεν έκλεισε το μετρό, όπως συνηθιζόταν σε άλλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, ενώ είδαμε την αστυνομία να προστατεύει τους αυτοαποκαλούμενους ευρωπαϊστές διαδηλωτές από το συγχρωτισμό με διαδηλωτές του ελευθεριακού χώρου, επιτιθέμενη μάλιστα στους δεύτερους.

λαος (5)

Με βάση τις παραπάνω παρατηρήσεις και σε αντίθεση με τις προσεγγίσεις εκείνες (βλέπε εδώ και εδώ) που βλέπουν να σχηματίζονται δύο εντελώς διαφορετικά, αντιμαχόμενα «στρατόπεδα» (μνημονιακοι-αντιμνημονιακοί, ευρωπαϊστές-αντιευρωπαϊστές, αριστεροί-δεξιοί), στα όρια του εθνικού διχασμού, η πραγματικότητα είναι μάλλον απογοητευτικά πιο σκληρή και πολιτικά πιο σύνθετη. Και οι δύο αυτές παρατηρηθείσες τάσεις τολμούμε να πούμε ότι  αποτελούν όψεις του ίδιου νομίσματος, καθώς αντανακλούν τη διαπάλη (εντός των κυρίαρχων κύκλων) ανάμεσα σε δύο βασικά σχέδια που έχουν ξετυλιχθεί στην Ελλάδα και διεθνώς για τη διαχείριση της κρίσης. Θα μπορούσαμε, σχηματικά, να τα ονομάσουμε «νομισματική χαλάρωση» και «δημοσιονομική λιτότητα». Αν θέλουμε να είμαστε κάπως πιο ακριβείς, μέσα στην Ε.Ε., αυτά εμφανίζονται με τη μορφή του ανταγωνισμού των «σχεδίων διάσωσης-λιτότητας» ανάμεσα στη Γερμανία και τους συμμάχους της από τη μια και τις χώρες που θέλουν να ακολουθήσουν το μοντέλο μιας «λιγότερο σφιχτής δημοσιονομικής πολιτικής» από την άλλη. Ο κοινός παρονομαστής, όμως, είναι ένας: η συνέχιση και εμβάθυνση της ταξικής επίθεσης του κεφαλαίου απέναντι στον κόσμο της εργασίας. Πρόκειται, δηλαδή, για τον ανταγωνισμό διαφορετικών μερίδων του κεφαλαίου σχετικά με το ποιό πλάνο ανάπτυξης θα επικρατήσει εντός της Ε.Ε., κάτι που, εκτός από την έκφρασή του σε επίπεδο επιτελείων των πολιτικών και οικονομικών ελίτ, ως αντιπαράθεση έχει διαχυθεί στο σύνολο της κοινωνίας και πλέον εκφράζεται εκ νέου και εντός τμημάτων εκμεταλλευόμενων (ή τουλάχιστον μη εκμεταλλευτικών) στρωμάτων και τάξεων. Το θλιβερό και πραγματικά αξιοπρόσεχτο κοινό στοιχείο, λοιπόν, και στους δύο προαναφερθέντες τύπους κινητοποιήσεων είναι ότι τμήματα του λαού βγαίνουν στους δρόμους, όχι με διάθεση σύγκρουσης και ρήξης (όπως την περίοδο 2010-2012) με μια πραγματικότητα που διαμορφώνεται όλο και πιο ασφυκτική, αλλά με διάθεση «διαπραγμάτευσης» των όρων της υποταγής τους στις ελίτ και υποστήριξής τους, θεωρώντας ως δεδομένο το πλαίσιο της Ε.Ε. !

EUROGROUP ΠΟΡΕΙΑ (19)

Στο δρόμο αυτούς τους μήνες συναντάμε και μια τρίτη και επίσης αντιφατική κατηγορία κινητοποιήσεων. Πρόκειται για εκείνες τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που θεωρούν ότι η σημερινή κυβέρνηση είναι απλά ένας νέος πολιτικός διεκπεραιωτής των συμφερόντων των κυρίαρχων μερίδων του ντόπιου κεφαλαίου που προσπαθεί να εξασφαλίσει καλύτερο μερίδιο της πίτας για λογαριασμό τους εντός της Ε.Ε. και δε σκοπεύει επ’ ουδενί να συγκρουστεί με το οικοδόμημα αυτό. Είναι οι λιγότερο μαζικές και οργανώνονται συνειδητά (όχι «αυθόρμητα») από δυνάμεις της επαναστατικής και κομμουνιστικής Αριστεράς και του αντιεξουσιαστικού χώρου. Παράλληλα, αρκετοί άνθρωποι που συμμετέχουν σε αυτές, εκτός από το να κατεβαίνουν στο Σύνταγμα, όλο το τελευταίο διάστημα είναι αυτοί που κατά κύριο λόγο έχουν συμμετάσχει και σε άλλου τύπου κινητοποιήσεις με χαρακτήρα αντιεργοδοτικό, αντιΕΕ και ευρύτερα αντικαπιταλιστικό. Ωστόσο, εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι, τελευταία, αναπτύσσονται ρεύματα εντός αυτών των πολιτικών χώρων που αφήνουν στην άκρη τις παραδοσιακά διεθνιστικές τους προσεγγίσεις και καταφεύγουν σε εθνικοπατριωτικές θέσεις (με αντιιμπεριαλιστικό μανδύα) ενάντια στους «κακούς Γερμανούς», καλλιεργώντας μάλιστα, συχνά,  και ένα πεδίο διαλόγου με την κυβέρνηση (ή και υφέρπουσας κριτικής στήριξής της) εμπνεόμενοι πολλές φορές και από μια λογική διαζευκτικής σύζευξης κινημάτων και κυβερνήσεων. Σε αυτές τις κινητοποιήσεις συμμετέχουν τμήμάτα της νεολαίας της εργασιακής περιπλάνησης και της επισφάλειας, κομμάτια της μισθωτής διανόησης, ενώ συμμετέχει σε αυτές και ένα πολύ μικρό τμήμα της παραδοσιακής εργατικής τάξης, μικρομεσαία στρώματα και άνεργοι που βλέπουν το συμφέρον τους δίπλα σε αυτήν. Στην περίπτωση που δεν αποσιωπούνται πλήρως οι κινητοποιήσεις αυτές από το σύνολο των καθεστωτικών ΜΜΕ, το περιεχόμενό τους διαστρεβλώνεται και αντιμετωπίζονται στην καλύτερη περίπτωση ως γραφικές. Κάποιες μάλιστα, από αυτές (οι πιο δυναμικές σε μορφές πάλης) έχουν χτυπηθεί κιόλας από την αστυνομία της «αριστερής κυβέρνησης». Συμμετέχοντες στις κινητοποιήσεις αυτές, συχνά, τυχαίνει να βρίσκονται την ίδια στιγμή στους δρόμους με τους φιλοκυβερνητικούς «αριστερούς» (αν και με διαφορετικά αιτήματα) αναπτύσσοντας μαζί τους μια σχέση ιδιότυπης συνύπαρξης-αντίθεσης, καθώς το κοινό αγωνιστικό τους παρελθόν προκαλεί μια δυσκολία διάρρηξης των μεταξύ τους δεσμών και μια αυτοσυγκράτηση στον τρόπο που εξαπολύεται η κριτική εκατέρωθεν. Μοναδική, ίσως, εξαίρεση στο τελευταίο αποτελεί η στάση μιας ιδεολογικής (αλλά όχι και πολιτικά αποτελεσματικής) καθαρότητας που εφαρμόζει το ΚΚΕ. Οι αυτόκλητες πρωτοπορίες της τρίτης κατηγορίας διαδηλώσεων προσπαθούν να σκιαγραφήσουν έναν, όντως, διαφορετικό δρόμο, ρήξης με το υπάρχον, εκτός των ιμπεριαλιστικών μηχανισμών της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ και σε κατεύθυνση ενός συνολικού κοινωνικού μετασχηματισμού, αλλά η πραγματικότητα φαίνεται να τους γυρνάει την πλάτη, καθώς απουσιάζει από τις μάχες αυτές το μεγαλύτερο τμήμα των εργαζομένων, των ανέργων και των πληβειακών στρωμάτων, που σύμφωνα με τις αναλύσεις τους θα έπρεπε να πρωτοστατεί!

λαος (1)

Τελικά τί θέλει ο Λαός και ποιός εμποδίζει τη θέληση του; Οι κινητοποιήσεις αυτές, μακράν από το να αναδεικνύουν τη «λαϊκή βούληση», μάλλον συμβάλλουν εκκωφαντικά στην εκ των πραγμάτων αποδόμηση εννοιών που, ούτως ή άλλως, ήταν νεφελώδεις (Αριστερά, Δεξιά, Λαός κτλ), κάτι που φέρνει ταυτόχρονα στο προσκήνιο την ανεπάρκεια όλων των πολιτικών χώρων να επικοινωνήσουν με την εξαιρετικά περίπλοκη και ευμετάβλητη πραγματικότητα και να παράξουν αντίστοιχη πολιτική γραμμή (που να μην στηρίζεται σε δόγματα και αξιώματα), καθώς οι εντεινόμενες αντιφάσεις που σκιαγραφήθηκαν διατρέχουν οριζόντια όλες τις κοινωνικές τάξεις και στρώματα. Δεν είναι μόνο η Αριστερά απέναντι στη Δεξιά, δεν είναι μόνο οι αντιμνημονιακοί ενάντια στους μνημονιακούς, δεν είναι ο μόνο Λαός απέναντι στην Εξουσία. Είναι και η Αριστερά απέναντι στην Αριστερά, και η Δεξιά απέναντι στη Δεξιά, και οι μνημονιακοί απέναντι στους μνημονιακούς, και ο Λαός απέναντι στο Λαό. Ενδεχομένως, θα μπορούσε να πρόκειται για την αρχή ενός (απευκταίου) πολέμου όλων εναντίον όλων, στο έδαφος ενός κατακερματισμένου, σχεδόν κατεστραμμένου κοινωνικού ιστού. Αν δεν κυριαρχούσε, ακόμα, μια συνθήκη: η ανάθεση. Τελικά, στα σίγουρα, ίσως, υπάρχει μοναχά ένα πράγμα που, προς το παρόν τουλάχιστον, θέλει ο Λαός. Να τον κυβερνούν.

EUROGROUP ΠΟΡΕΙΑ (47)