Πριν τη λευκή σελίδα

Λολίτα, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

| 21/09/2015

Τι υπάρχει στο «πριν» κάθε συγγραφέα, κάθε ποιητή; Σαν αναγνώστες βρισκόμαστε πάντα στο «μετά», στη στιγμή που «περπατάει» το έργο του κάθε λογοτέχνη. Τη στιγμή που κατεβάζουμε το βιβλίο από το ράφι και το ξεσκονίζουμε, ο δημιουργός «ξεσκονίζει» τις σκέψεις του, τις προσλαμβάνουσες και τα ερεθίσματα που θα οδηγήσουν το χέρι του στο χαρτί για να γράψει κάτι καινούριο. Η διαδικασία ίσως είναι επίπονη και κοπιαστική πνευματικά για τον ίδιο, όμως θέλουμε να συμμετάσχουμε. Το διάβασμα είναι απόλαυση, αλλά τι ήταν αυτό που άναψε τη σπίθα για να πάρει φωτιά η πένα και να «ζωντανέψει» η λευκή σελίδα; Ποια ήταν η αφορμή για να «γεννηθούν» τα μεγάλα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας; Ψάχνουμε, βρίσκουμε και απαντάμε.

  [hr]

Πώς “γεννήθηκε” η “Λολίτα” του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Το πρώτο ψήγμα έμπνευσης, όπως έγραψε αργότερα ο ίδιος, ήρθε στο Παρίσι στα τέλη του 1939, αρχές 1940. Τότε, συνέθεσε μια μικρή ιστορία, η οποία δεν εκδόθηκε ποτέ, για έναν άντρα που παντρεύτηκε μία ετοιμοθάνατη γυναίκα για να έρθει σε επαφή με τη νεαρή κόρη της την οποία επιχείρησε να αποπλανήσει πριν αυτοκτονήσει.

Η ιδέα να “γυρίσει” την ιστορία από τρίτο πρόσωπο σε πρώτο, συνέβη στα μέσα της δεκαετίας τού ’40. Έδωσε έτσι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του βιβλίου: Την παθιασμένη φωνή του Χάμπερτ. Ο Ναμπόκοφ έγραψε το βιβλίο σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές των ηρώων του. Του Χάμπερτ και της Λολίτα, οι οποίοι ταξίδεψαν άσκοπα σε όλες τις ηπειρωτικές πολιτείες.

Εκείνη την περίοδο ο Ναμπόκοφ δίδασκε στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ της Νέας Υόρκης.  Άρχισε τη συγγραφή κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών στις αρχές της δεκαετίας του ’50. Τότε, ο συγγραφέας, η γυναίκα του Βέρα και ο γιός τους Ντμίτρι, κατευθύνθηκαν δυτικά ώστε ο Ναμπόκοφ να ικανοποιήσει το άλλο του πάθος: Τη συλλογή πεταλούδων.

Η οικογένεια, όπως ο Χάμπερτ και η Λολίτα, έμενε σε καταλύματα χαμηλής αξίας, μιας και οι τοίχοι ήταν τόσο λεπτοί που μπορούσαν να ακούσουν τους ήχους της τουαλέτας ή τις ερωτικές περιπτύξεις νιόπαντρων ζευγαριών. Ο Ρώσος, για ησυχία πήγαινε τα απογεύματα και καθόταν στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου. Εκεί έγραψε τη “Λολίτα”, σε κάρτες ευρετηρίου.

lolita2

Δεν είναι όμως μόνο το Παρίσι, η θερινή περιοδεία στις Η.Π.Α. και η σκέψη για αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο που ζυμώθηκαν για να δώσουν το εξαιρετικό αυτό βιβλίο. Ήταν και η ανάγκη του να σχολιάσει τη χώρα που τον φιλοξενούσε. Η σχέση του με την ίδια την αγγλική γλώσσα. Γι’ αυτό και όταν δούλευε τη “Λολίτα” διάβαζε κινηματογραφικά περιοδικά, κακογραμμένους τίτλους τραγουδιών και μετακινούνταν με το λεωφορείο για να αφουγραστεί τους διαλόγους εφήβων.

Ανατρεπτικό

Όπως κάθε αμφιλεγόμενο βιβλίο, έτσι και η “Λολίτα” απέδειξε ότι τίποτα δεν βοηθά περισσότερο τις πωλήσεις από μια μυρωδιά σκανδάλου. Το βιβλίο έλαβε αναπάντεχη ώθηση όταν ο Γκράχαμ Γκριν των Sunday Times το χαρακτήρισε ένα από τα καλύτερα για το 1955. Βέβαια δεν είχαν όλοι την ίδια άποψη. Ο Τζον Γκόρντον της The Sunday Express”  “απάντησε με λίβελλο λέγοντας ότι “είναι ό,τι πιο βρώμικο έχω διαβάσει”.

Η “Λολίτα” όμως είναι κάτι παραπάνω από ένα “βρώμικο” βιβλίο. Κυρίως είναι ανατρεπτικό. Μας ενοχλεί διότι η παιδοφιλία, από τα σκοτεινά υπόγεια της συλλογικής συνείδησης βρέθηκε στην πρώτη γραμμή μιας «ηθικής» κριτικής. Αποπνέει ερωτισμό. Λεκτικό, κυρίως. Ο ίδιος ο συγγραφέας δήλωνε ότι το σεξ ως θεσμός του φαίνεται βαρετό. Η πρόζα τού βιβλίου συγκεντρώνει τις βαθύτερες σκέψεις και επιθυμίες του Ναμπόκοφ για τη ζωή γύρω του, τη γλώσσας, τον έρωτα -και το καθιστά ένα από τα ωραιότερα έργα της αγγλικής γλώσσας. Όπως και να’χει παραμένει το πιο δημοφιλές βιβλίο του Ναμπόκοφ

lolita4

Πηγές

http://www.gradesaver.com/lolita 

http://www.nytimes.com/2005/09/24/books/50-years-on-lolita-still-has-power-to-unnerve.html?_r=0

 

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις