Το εντός Άγαλμα, Εύη Σαραντέα, Εκδόσεις Περίπλους

Πώς έμοιαζαν οι αρχαίοι Έλληνες;

18485770_629852797204394_952964212779537875_n
Γράφει η Ασπασία Λαμπρινίδου - ΤΕΧΝΕΣ - 23/05/2017

Πώς έμοιαζαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι;  Στοχαστικοί, απρόσιτοι, ιδανικά ωραίοι, απολαμβάνουν στην αιωνιότητα την αίγλη του μύθου τους. Κι όμως ήταν άνθρωποι με σάρκα και οστά κι ίσως έμοιαζαν με τον διπλανό μας στο λεωφορείο περισσότερο από ό,τι νομίζουμε.

Στο βιβλίο της Το εντός Άγαλμα η ζωγράφος Εύη Σαραντέα επιχειρεί μια ιδιαίτερα φιλόδοξη όσο και πρωτότυπη προσέγγιση στο θέμα. Καρπός πολύχρονης έρευνας στις γλυπτές αποτυπώσεις επιφανών προγόνων μας ανά τους αιώνες (από την κλασική αρχαιότητα έως τον 1ο αι. π. Χ.), το βιβλίο περιλαμβάνει 39 ζωγραφικές αναπαραστάσεις αρχαίων ελλήνων ποιητών, φιλοσόφων, πολιτικών και άλλων. (Μεταξύ των πολλών ανδρών και μια γυναίκα, η ιέρεια Λυσιμάχη.)

Στην πολύ ενδιαφέρουσα εισαγωγή της η Ε.Σ. μιλά για την πορεία που ακολούθησε στην έρευνά της – για  το πώς αυτό που ξεκίνησε σαν πείραμα εξελίχθηκε σε μια συναρπαστική περιπέτεια με απρόσμενες ανακαλύψεις. Η μετουσίωση των γλυπτών μορφών σε ζωγραφικά πορτρέτα έγινε σταδιακά και υποστηρίχτηκε από ανθρωπολογικά δεδομένα. Ήταν μια επίπονη διαδικασία αποκρυπτογράφησης των ατομικών χαρακτηριστικών του αναπαριστώμενου προσώπου μέσα από τις πολλαπλές, σε κάποιες περιπτώσεις, απεικονίσεις του – σύγχρονες ή μεταγενέστερες, περισσότερο ή λιγότερο ρεαλιστικές, κάποιες, λίγες, επινοημένες (όπως π.χ. στην περίπτωση του Ομήρου). «Η προσέγγιση κάθε μιας μορφής εκείνων των γιγάντων ήταν και μια ξεχωριστή περιπέτεια», γράφει η Ε.Σ.

18619929_629852867204387_7620779564087829193_n

Περισσότερο απ’ όλα, θυμάται, τη δυσκόλεψαν τα μάτια, που συχνά στις προτομές αποδίδονταν κλασικότροπα, ιδεαλιστικά. Νέα ερωτήματα γεννιόνταν σε κάθε στάδιο της έρευνας – κάποιες φορές οι απαντήσεις βρίσκονταν γύρω της: «Στα πρόσωπα κάποιων φίλων, γνωστών, στους δρόμους, στο Μετρό, παρατηρούσα ανθρώπους που είχαν την «κοψιά» […] άλλοτε του Επίκουρου, άλλοτε του Ησιόδου, του Δημοσθένη κ.α.»

Στο λεύκωμα περιλαμβάνεται μια συνοπτική αλλά ιδιαίτερα κατατοπιστική εισαγωγή στην πορεία της αρχαίας γλυπτικής προσωπογραφίας, από τα ιδεαλιστικά πορτρέτα της κλασικής εποχής έως τα ρεαλιστικά ελληνιστικά και ρωμαϊκά. Όπως παρατηρεί η Ε.Σ., «είναι αστείρευτη η ποικιλία και η εκφραστική δύναμη των αρχαιοελληνικών αγαλμάτων που αναπαριστούν επιφανείς προσωπικότητες». Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, τα σχόλια που συνοδεύουν τα πορτρέτα μας θυμίζουν, ακόμα μια φορά, το προφανές: πέρα από την όποια εξωτερική ομοιότητα,  το ζητούμενο στην τέχνη ήταν πάντα να αναδείξει τον εσώτερο κόσμο του υποκειμένου, το εντός άγαλμα των φιλοσόφων.

Info:

Εύη Σαραντέα, Το εντός Άγαλμα

Εκδόσεις Περίπλους