“Το Κτίσμα” του Φραντς Κάφκα

Η αμφισημία σε οδηγεί

| 22/08/2018

Κάθε βιβλίο του Φραντς Κάφκα είναι μια έκπληξη και μια επιβεβαίωση. Εκπληξη, γιατί εκεί που περιμένεις ότι έχεις διαβάσει τα πάντα απ’ αυτόν, έρχεται κάτι νέο και σου παίρνει το μυαλό. Επιβεβαίωση, όχι για το διανοητικό μεγαλείο του ανδρός, αλλά για την ικανότητα του να αυτοπαρουσιάζεται! Οχι από ματαιοδοξία φυσικά, αλλά από την ανάγκη να αμφιβάλλει. Η αμφιβολία η κινητήριος δύναμη του έργου του και αυτή που έκανε το φαινόμενο “Φραντς Κάφκα” να συστέλλεται και να διαστέλλεται. Ένα βιβλίο του αρκεί για να συνειδητοποιήσεις το βάθος της σκέψης και τον μακρινό ορίζοντα της ματιάς του. Το ίδιο όμως θα διαπιστώσεις κι όταν διαβάσεις αρκετά βιβλία του. Ο Κάφκα θα μπορούσε να κερδίσει την καλλιτεχνική του υστεροφημία με τη “Δίκη” και μόνο. “Η Δίκη” όμως υπάρχει και στη “Μεταμόρφωση” και στον “Πύργο” και “Στη σωφρονιστική αποικία”… Συνεπώς, ο Κάφκα όπως και να μας συστήνεται είναι πάντα σκοτεινά γοητευτικός, μυστηριώδης, βασανισμένη ψυχή που μας έδειξε ότι η αμφιβολία μας θρέφει και μας απειλεί την ίδια στιγμή!

Το Κτίσμα”, λοιπόν, είναι άλλο ένα κομμάτι της προσωπικότητα του Κάφκα. Θα μπορούσε να είναι το μοναδικό. Σε αυτό όμως υπάρχει και κάτι από τη “Δίκη” και από τη “Μεταμόρφωση” και από τον “Πύργο” και από τη “Σωφρονιστική αποικία”. Σαν να εισέρχεσαι σε έναν χώρο που έχεις γνωρίσει και ο οποίος διαρκώς ανανεώνεται και πάντα σε ξαφνιάζει. Σαν να παρακολουθείς την αέναη κίνηση των σωμάτων που απαρτίζουν έναν γαλαξία και ξέρεις ότι στο τέλος θα μείνουν στη θέση που τα είδες πρώτη φορά. “Το Κτίσμα” είναι πρόσκληση σε έναν λαβύρινθο που αν είσαι αναγνώστης του Κάφκα τον έχεις “περπατήσει”. Αν δεν είσαι είναι περιπέτεια στο άγνωστο που καταλήγει στο άγνωστο! Το κτίσμα, γιατί περί αυτού πρόκειται, πρέπει να το διαβείς και να αφήσεις τον λόγο του αφηγητή να σε παρασύρει δίχως να ξέρεις αν υπάρχει έξοδος. Ασε την αμφισημία να σε οδηγήσει.

Ονομα ήρωα δεν υπάρχει. Ο αφηγητής μας είναι ζώο που δεν προσδιορίζεται η μορφή του. Αεικίνητο πλάσμα που αγωνιά για την τύχη του κτίσματος του, για τη ζωή του. Παραφυλάει έξω απ’ αυτό για πιθανό εισβολέα. Οταν βρίσκεται μέσα συνεχώς αναρωτιέται για την ασφάλεια του και ποιες εργασίες πρέπει να κάνει για να ενισχύσει τη φωλιά του. Η αφήγηση του είναι η σκέψη του και εκεί ακριβώς θέλει να μας βάλει ο Κάφκα. Τι συμβαίνει στο μυαλό μας; Μπορεί να μας προστατέψει από ένα εχθρικό περιβάλλον; Πώς θα θωρακίσουμε τον εαυτό μας αν δεν στοχαζόμαστε διαρκώς για όσα μας απασχολούν, για όσα υποπτευόμαστε ότι μας απειλούν; Ο ανώνυμος ήρωας του Κάφκα κινείται μεταξύ λογικής και παράνοιας, μεταξύ σιγουριάς και αβεβαιότητας.

Το Κτίσμα” έχει κάτι το μεταφυσικό, βιβλικό. Η αρχή της δημιουργίας, ο απόλυτος δημιουργός, ο πρώτος κίνδυνος που σε κάνει να αμφιβάλεις για τη δημιουργία, για το δημιούργημα. Το ζώο-αφηγητής όταν αντιλαμβάνεται τον ήχο σφυρίγματος, καταρρέει. Ο,τι νόμιζε πως ήξερε ακυρώνεται. Πάνω απ’ όλα η κυριότητα του κτίσματος, το μεγαλύτερο επίτευγμα του. Ο Κάφκα είναι η σταθερά, το σημείο απ’ όπου περνούν άπειρες ευθείες, όπως “Το Κτίσμα (Εκδ. Αγρα). Η έκδοση συνοδεύεται από το επίμετρο της Αλεξάνδρας Ρασιδάκη, η οποία υπογράφει και τη καλή μετάφραση. Εμπεριστατωμένο, με ακρίβεια λόγου και ισχυρά τεκμήρια.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις