Στήλη: Ανομήματα

Ανομήματα: ο χειραφετητικός λόγος των ποιητριών

Άννα Αχμάτοβα, Το τραγούδι της τελευταίας συνάντησης // Ρέκβιεμ 4

| 24/10/2016

Το Περιοδικό για τη Διατάραξη της Κοινής Ησυχίας και η ποιήτρια Σοφία Κολοτούρου δημιουργούν τη στήλη Ανομήματα, ως έναν χώρο όπου θα αναδεικνύεται ο γυναικείος λόγος με την μορφή της ποίησης. Αυτό που οδήγησε τη σκέψη μας στη δημιουργία του χώρου αυτού μέσα στις σελίδες του Περιοδικού για τη Διατάραξη της Κοινής Ησυχίας είναι η διαπίστωση ότι ενώ οι γυναίκες γράφουν, παραμένουν περισσότερο αόρατες από τους άντρες ποιητές, ενώ συχνά χρειάζεται να μετέλθουν ένα ιδίωμα το οποίο να «αποδεικνύει» ότι είναι «ισότιμες» με τους άντρες. Θέλουμε να αναζητήσουμε τις γυναικείες φωνές που περιγράφουν σε στίχους το πώς έχουν βιώσει τη γυναικεία τους υπόσταση. Ή το πώς βιώνουν τον κόσμο γύρω τους. Θέλουμε να κάνουμε μια απόπειρα να συγκεντρώσουμε τον Λόγο που μπορεί να ταράξει την κοινή ησυχία της επανάπαυσης στα κυρίαρχα πρότυπα των φύλων. Να δούμε πόσο χειραφετητικός μπορεί να είναι ο ποιητικός λόγος. Θέλουμε να πάμε κόντρα στο συνηθισμένο σχόλιο που ακούγεται όταν κάποιος (ή κάποια) ακούει τις λέξεις «γυναικεία ποίηση». Θέλουμε να ξέρουμε τι λένε οι γυναίκες όταν μιλάνε…

Κάθε εβδομάδα, λοιπόν, παρουσιάζουμε ένα ή δύο ποιήματα μιας ποιήτριας, συνοδευόμενα από λίγες πληροφορίες. Ο χώρος αυτός θα οδηγήσει προς την δημιουργία μιας ανθολογίας, πολύτιμης νομίζω για να καταλάβουμε τη συνολική εικόνα του γυναικείου ποιητικού –χειραφετητικού- λόγου. Ο τίτλος της στήλης αυτής έρχεται από το ομότιτλο ποίημα της Σοφίας Κολοτούρου: 

ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ

Είμαι η Γυναίκα και μου φόρτωσαν νωρίς την Ηθική
-δήθεν με νίβουν μ’ ανομήματα αιώνων-
Κι εγώ, ιέρεια στης Λαγνείας τη σπονδή
Εκάτη, Αστάρτη, ηδονών μα και δαιμόνων
σε μιαν αντίληψη του κόσμου αρσενική.

Είμαι η Γυναίκα και μου φόρτωσαν καιρό την Ενοχή
-δεν έχουν οι αμαρτίες μιαν όψη μόνον.
Κι εγώ, στου Ανήθικου δοσμένη τη σπουδή,
με μίση και κατάρες τόσων χρόνων,
στα φαύλα και στα κρείττω η πηγή,

είμαι η Γυναίκα, που παλεύει την πληγή…

          (2000, βιβλίο Αν-επίκαιρα Ποιήματα)

http://www.sofiakolotourou.gr/poems/5/56

[hr]

Αυτή την εβδομάδα παρουσιάζουμε δύο ποιήματα της Άννα Αχμάτοβα. Το πρώτο δημοσιεύτηκε στην πρώτη της συλλογή το 1912, ενώ ζούσε ακόμα μια  μποέμ ζωή στους κύκλους της Ρωσικής ελίτ. Ωστόσο βγάζει μια δραματική αγωνία (της νέας ερωτευμένης γυναίκας) , που ηχεί τελείως παράταιρη όταν διαβαστεί μαζί με τα πραγματικά αγωνιώδη ποιήματα της συλλογής Ρέκβιεμ  (γραμμένα περί το 1935-1940), τα περισσότερα από τα οποία αποστηθίστηκαν από φίλους της και τυπώθηκαν πολύ αργότερα, καθώς και η ίδια, αλλά και ο γιός της βρίσκονταν υπό δίωξη από το καθεστώς εκείνης της περιόδου στη Σοβιετική Ένωση.

To τραγούδι της τελευταίας συνάντησης 

Στο στήθος ένα σφίξιμο

το βήμα χάνω, πάω βιαστική

από την αγωνία, την λαχτάρα, φόρεσα

το γάντι το αριστερό, στο χέρι το δεξί.

Τόσα σκαλιά ν’ ανέβω, αδύνατον.

Μα, είναι τρία, χρυσή μου.

Ήχος γλυκός σαλεύει μες στα δέντρα

και το φθινόπωρο μου λέει «Πέθανε μαζί μου».

Η τύχη μου παντοτινά ασταθής

άχαρη, σαν εσένα. Είμαι απελπισμένη.

Λύση καμιά δεν βλέπω, ω! ακριβέ.

Πεθαίνω εγκαταλειμμένη.

Tο βλέμμα στρέφω, να το σπίτι μας κι η κάμαρα

κεχριμπαρένια καίνε ακόμα τα κεριά

της τελευταίας μας συνάντησης το σμίξιμο

και η φωνή σου μες στ΄ αυτιά μου ακόμα τραγουδά.

μτφ. Καίτη Δρόσου, από τον τόμο «Διάλεξα» του Αρη Αλεξάνδρου. Το ποίημα περιλαμβάνεται στην πρώτη ποιητική συλλογή της Αχμάτοβα: Η εσπέρα, 1912

[hr] [br]

Από τη συλλογή «Ρέκβιεμ» , μετάφραση Άρης Αλεξάνδρου

4

Ποιος να σ’ το ’λεγε τότε που οι φίλοι σου

φιλενάδα τους σ’ έλεγαν κι έτοιμο το ’χες το σκώμμα

κι αμαρτάνοντας πρόσφερες τ’ άλικα χείλη σου,

στη ζωή σου να πάθεις τι σου ’μελλε ακόμα.

Στη ουρά τριακοστή με το δέμα σου

να σταθείς στα Κρεστύ[i] και μπροστά να κοιτάς

και με δάκρυα καυτά, με το αίμα σου,

του χειμώνα τον πάγο να καις, να τρυπάς.

Στο προαύλιο μια λεύκα κουνάει τα κλαδιά λυπημένη

κι ούτε θρόισμα ακούγεται – κι όμως κει στα κελιά

πόσοι αθώοι πεθαίνουν και πάνε χαμένοι…

[hr]

[i] Φυλακές του Λένινγκραντ