Στήλη: Ήχοι Ανήσυχοι

Η κληρονομιά του Killah P

Ένα αφιέρωμα στο σύγχρονο ελληνικό αντιφασιστικό τραγούδι

| 18/09/2015

Η τραγική επέτειος της δολοφονίας του ράπερ Killah P από τον Χρυσαυγίτη Ρουπακιά έγινε αφορμή για πλήθος εκδηλώσεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Όπως ήταν φυσικό, λόγω και της φύσης του Παύλου Φύσσα, η μουσική κατέλαβε μεγάλο τμήμα των εκδηλώσεων. Εμπνεόμενοι και εμείς στο Περιοδικό από αυτό το κλίμα επιχειρούμε ένα αφιέρωμα στο σύγχρονο εγχώριο αντιφασιστικό τραγούδι. και αυτό γιατί η ανάπτυξη του το τελευταίο διάστημα είναι μια λογική και στοιχειώδη αντίδραση πολλών μουσικών απέναντι στη φασιστική απειλή, αν και δεν έχει πάρει ακόμη το εύρος και την μαζικότητα που χρειάζεται η σημασία και η διάσταση του φαινομένου.

Πολλοί μουσικοί δεν μένουν μόνο στα τραγούδια αλλά τοποθετούνται γενικά πάνω στο πρόβλημα, προκαλώντας την οργή των φασιστοειδών. Είναι χαρακτηριστικό ότι έχουν προκληθεί κατά καιρούς αρκετά επεισόδια, όπως αυτό της Σοφίας Παπάζογλου, η οποία δέχτηκε επίθεση στο δρόμο γιατί πέταξε ανακοίνωση της Χρυσής Αυγής, του Πάνου Μουζουράκη, όταν για πολλά βράδια πήγαιναν φασίστες έξω από το κέντρο που εμφανίζονταν και τον απειλούσαν, της Νατάσσας Μποφίλιου, την οποία οι φασίστες έχουν κηρύξει ανεπιθύμητη και προσπαθούν να προκαλέσουν επεισόδια όταν εμφανίζεται σε πόλεις της περιφέρειας.  Ας μην ξεχνάμε βέβαια ότι πριν από αρκετά χρόνια, ένα από τα πρώτα θύματα επίθεσης Χρυσαυγιτών,  ήταν ο Αλέξης Καλοφωλιάς των Last Drive, ο οποίος είχε τραυματιστεί σοβαρά επειδή φορούσε παλαιστινιακό φουλάρι. Αποτέλεσμα αυτών των γεγονότων είναι να επικρατεί σε πολλούς καλλιτέχνες και φόβος για τυχόν αντίποινα, φόβος που αναπτύχθηκε μετά τη δολοφονία του Killah P. Παρόλα αυτά η αντιφασιστική αφύπνιση των καλλιτεχνών βρίσκεται σε εξέλιξη. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι συμβαδίζει κατά μία έννοια με τη γενικότερη κατάσταση του αντιφασιστικού κινήματος, το βάθος του, τις εξάρσεις και τις υφέσεις του. Το ζήτημα της στάσης απέναντι στους φασίστες έχει γίνει πια ζήτημα στάσης και τοποθέτησης πολλών μουσικών, φαινόμενο που αγγίζει και το «βαθύ» mainstream. Το περσινό επεισόδιο μεταξύ της Βανδή και του Σφακιανάκη ήταν χαρακτηριστικό από αυτήn την άποψη.

19478586_EV_TB_SYNAVLIA_GIA_FYSSA_3593.limghandler_

Πέραν αυτών, η δολοφονία του Παύλου Φύσσα, υπογράμμισε με το πιο εκκωφαντικό και τραγικό συνάμα τρόπο την εχθρότητα των φασιστών στους μουσικούς, τη μουσική και γενικά τηn τέχνη που παρεμβαίνει στην πολιτική και κοινωνική αντιπαράθεση, χωρίς να κρύβεται πίσω από τη λογική της «ουδετερότητας» που μόνο ουδέτερη δεν είναι.

Στις αρχές του 2014 η συλλογικότητα εργαζόμενων – καλλιτεχνών «Τέχνη εν Κινήσει» κυκλοφόρησε μια συλλογή από αντιφασιστικά έργα μελών της, την οποία βάφτισε με το στίχο του Φώντα Λάδη «δεν θα πεθάνει μόνος τσάκισε τον». Δώδεκα τραγούδια από τους Υπεραστικούς, Δημήτρη Καρούσο, Tzouran Tzouran, Doughy Mug, Mc Yinca, Παυλέα (JazzMatazz), Common I, Lady N, Horse Attic, Roadkill, Revolted Masses, Lady Vanishes και db Project,  σε μια δουλειά που συνοδεύουν  εικαστικά έργα των Μάκη Ζέρβα, Δανάης Μπάτση, Ορέστη Ρούτσου, Μαρίας Στασινού, Χρυσάνθης Μούρτη, Χρήστου Σταυρακάκη και Βασίλη Τσατσάνη, και άλλες παρεμβάσεις. Πληροφορίες στο http://techni-en-kinisei.blogspot.gr/.

Κατά τους συντελεστές αυτής της συλλογής: «Πηγή έμπνευσης υπήρξε για όλους εμάς, το εφιαλτικό σκηνικό που ζούμε τα τελευταία χρόνια: η ανεργία, η φτώχεια, η ισοπέδωση του όποιου κοινωνικού κράτους, η ανασφάλεια, η άγρια επίθεση στα δικαιώματα λαού και νεολαίας -αποτελέσματα της καπιταλιστικής κρίσης, αλλά και της αποθράσυνσης της ελληνικής άρχουσας τάξης-  χτυπάνε κόκκινο…   Οι δολοφονικές επιθέσεις των φασιστών και οι δολοφονίες των Shehzad Luqman (μετανάστη εργάτη στα Πετράλωνα) και του αντιφασίστα εργάτη και συναδέλφου μας καλλιτέχνη Killah-P (Παύλου Φύσσα), δείχνουν τον αληθινό στόχο του φασισμού: τον εργαζόμενο λαό και τη νεολαία. Το αστικό κράτος δεν θέλει να αντιμετωπίσει ουσιαστικά το φασισμό, επειδή αυτός είναι γέννημα-θρέμμα του καπιταλισμού. Είναι, για να θυμηθούμε τα λόγια του Μπρεχτ, “…ο πιο καταπιεστικός, ο πιο θρασύς, ο πιο δόλιος καπιταλισμός και μόνο ως τέτοιος μπορεί να καταπολεμηθεί”. Έναν τέτοιον αγώνα μπορεί να τον δώσει νικηφόρα ένα οργανωμένο και ισχυρό λαϊκό κίνημα ελλήνων και μεταναστών εργαζομένων, κομμάτι του οποίου είναι και οι εργαζόμενοι καλλιτέχνες. Σε αυτό το πλαίσιο οφείλει να αναπτυχθεί και μια απελευθερωτική πολιτισμική πρόταση, στην οποία φιλοδοξεί να συμβάλλει η παρούσα συλλογή της ΤΕΚ».

Σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, ενώθηκαν μουσικοί της Heavy metal, του χιπ χοπ, του ροκ, της ηλεκτρονικής και του σύγχρονου λαϊκού τραγουδιού, δημιουργώντας μια σειρά από αντιφασιστικά μανιφέστα, παίρνοντας θέση δίπλα στο αντιφασιστικό κίνημα, ως καλλιτεχνική του έκφραση και αναπόσπαστο τμήμα του. Πολλοί  αρχικά υπέθεσαν ότι η συλλογή της ΤΕΚ φτιάχτηκε λόγω της δολοφονίας του Φύσσα, η αλήθεια όμως ήταν ότι ετοιμάζονταν για καιρό από τους συντελεστές της κίνησης. Το γεγονός της Αμφιάλης όμως την έκανε πολύ πιο αναγκαία συμβολικά και ουσιαστικά, όπως βέβαια και την αντιφασιστική συλλογή της πρωτοβουλίας του συγκροτήματος των Kollektiva και της Ελληνοφρένειας που έχει τίτλο «Μια Απάντηση – μια συλλογή τραγουδιών ενάντια στο Φασισμό». Μια συλλογή που συμμετείχαν περισσότεροι από 40 καλλιτέχνες και 150 μουσικοί και όπως δηλώσαν και οι ίδιοι: “δίνουμε συλλογική μουσική απάντηση κατά της ανοχής σε φαινόμενα εκφασισμού που φωλιάζουν στα μυαλά απογοητευμένων ανθρώπων, κατά της ήττας και του εφησυχασμού. Κατά της παθητικότητας και της παραίτησης, κατά των αυταπατών και της υποκρισίας”. Σημειώνουμε χαρακτηριστικά ορισμένους από τους συμμετέχοντες: Γιώργος Αετόπουλος, Δημήτρης Ζερβουδάκης, Βόμβοι, Magic De Spell, Μαύρη Μαγιονέζα, Motivo 4, Σπύρος Γραμμένος, Μίλτος Πασχαλίδης, Radio Sol, Skanon Tropo, 9MM, Yacine & the Oriental Groove, Χρήστος Θηβαίος, Γυμνά Καλώδια, Μέγας, Μάρθα Φριντζήλα….. Και σε αυτή τη συλλογή συναντιούνται διαφορετικές μουσικές προτάσεις, αισθητικές και φόρμες, εκφράζοντας τόσο την ενότητα μουσικών διαφορετικής προέλευσης και αισθητικής τοποθέτησης στο πλαίσιο της αντιφασιστικής παρέμβασης, όσο και ως απάντηση στη φασιστική ιδεολογία της ισοπέδωσης. Γιατί όπως τραγουδούν και οι Μαύρη Μαγιονέζα σε αυτή τη συλλογή «Δεν είναι η Ελλάδα η χώρα του φασίστα»:

Όλοι αυτοί οι μουσικοί και πολλοί άλλοι απαντούν θετικά στην προτροπή του κομματιού «Διάλεξε μεριά» του χιπ χοπ συγκροτήματος Φράξια:

Το κομμάτι αυτό κυκλοφόρησε λίγο πριν το τέλος του 2013 στο άλμπουμ «Όταν πέφτει η αυλαία» και βέβαια δεν είναι το μόνο που γράφτηκε  με αφορμή τη δολοφονία του Παύλου. Χαρακτηριστική είναι η Ελληνογαλλική συνύπαρξη στο κομμάτι «Το μίσος» των Diabo, Rudako και TLBM, όπου συνδέεται η κρατική καταστολή με τις φασιστικές πρακτικές: «κάθε γωνιά και τόσοι μπάτσοι για την τάξη, τρομοκρατούν και δεν τους νοιάζει, δεν είναι μόνο ο φασισμός η απειλή αλλά και αυτός που τον χρησιμοποιεί», στίχοι που ραπάρονται με φόντο συνθήματα του αντιφασιστικού κινήματος.

Πολλές φορές τα τραγούδια προβλέπουν τα γεγονότα. Ακούγοντας τους στίχους του B.D.Foxmoor στο κομμάτι «Μην μ’ αφήνεις», από το άλμπουμ «Αρσενάλι», δεν μπορείς παρά να παραδεχτείς ότι τα τραγούδια προδιέγραφαν αυτό που αργά ή γρήγορα θα συνέβαινε: «Διψάει να δει στα μαύρα φορεμένους πατέρες και μανάδες που μισεί, να τους δει στα δάκρια τους πνιγμένους, θα είναι δροσιά στην έρμη του ψυχή, για τούτο υπέρ πατρίδος σκούζει, κράζει, όρνιο που για κουφάρια αναστενάζει».

Πολλά τραγούδια πλέον καταγράφουν πολλές από τις διαστάσεις του φασιστικού φαινομένου με μοναδικό τρόπο. Πιο θετικό είναι το  γεγονός ότι συνδέουν το φασιστικό φαινόμενο με τη συνολικότερη κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική κατάσταση. Αυτά τα τραγούδια άλλοτε κριτικάρουν λαϊκές συμπεριφορές, όπως ραπάρουν οι Mea Culpa και ο Μέγας: «Είσαι αδερφός με αυτούς που ήρθαν εδώ απ’ τα ξένα, σήμερα βαράν αυτούς, αύριο θα βαράν εσένα, με εργολάβους λύσεων εύκολα πορεύεσαι, ελεύθερα πια αυτοκτονείς και ξενιτεύεσαι, ναρκωμένο μοιάζεις σε καταστολή λιοντάρι που αν συνέλθει μπορεί να τους τσακίσει με μία, μα απ΄ το αυγό του φιδιού τώρα ζητάς προστασία…» (από τη συλλογή “Μια απάντηση”).

Υπογραμμίζουν την υποταγή των «αντισυστημικών»  φασιστών στο κεφάλαιο: «Άγρια βλέμματα δυνάστες για τους ξένους μετανάστες, πρόβα για τα αφεντιλίκι να ξεχνάς το χαμαλίκι. Δυνατός όπου σε παίρνει σαν το μπάτσο που σε δέρνει, μα η μαγκιά θα ξεφουσκώσει το πρωί σαν ξημερώσει… Ελληνάρα μόκο και τρομάρα τώρα στη δουλειά, οι αφεντάδες έχουν σηκωμάρες σκύψε πιο καλά…..» (Υπεραστικοί: O Ελληνάρας, από τη συλλογή της ΤΕΚ).

Καταγράφουν την άγνοια που εκτρέφει το φασισμό όταν  ο Chrisakos τραγουδά: «μπορεί να μην γνωρίζω τι σημαίνει υπεραξία, να μην καταλαβαίνω τι είναι μίσος ταξικό, μα έχω ακούσει ο υπεύθυνος για αυτή την ιστορία φορά μαύρη κουκούλα και μαντήλι στο λαιμό» (από τη συλλογή «Μια απάντηση»).

Δηλώνουν μαχητικά παρόν: «Εγκλωβισμένοι στο κουτί της τι-βι, φυλακισμένοι σε μια χώρα με φασίστες στη βουλή, να αποφασίζουν για το μέλλον που δεν έχει λογική, βλέπεις δεν έχουμε το ελάχιστο κοινό εγώ και αυτοί…… αρνούμαι να γίνω πρόβατο μες στην αγέλη τους, αρνούμαι κηφήνας να γίνω να χουν το μέλι τους, αρνούμαι και τώρα ακόμα να πιάσω το χέρι τους, αρνούμαι τσιράκι να γίνω να υποκινούμε, μα δέχομαι τη πρόκληση ας αναμετρηθούμε» (Αρνούμαι από το άλμπουμ «Origami» των Λόγος Απειλή). Ξεφτιλίζουν το επίπεδο σκέψης του φασισμού και τους φορείς όπως το Κακό Συναπάντημα στο τραγούδι τους «Σανό»

 και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου στην «Ερώτηση Κρίσεως»

 Αναδεικνύουν στιχουργικά το περιεχόμενο του Χρυσαυγιτισμού, όπως με σκωπτικό τρόπο κάνει ο γνωστός πια στο διαδίκτυο Χρυσαυγίτης:

Κάνουν αυτοκριτική για την ανοχή στο φαινόμενο του φασισμού όπως το I should have gotten involved (θα έπρεπε να είχα εμπλακεί) του μπλουζίστα Mickey Pantelous (άλμπουμ «North of Africa» του 2013)  αλλά και το «σιωπηλή συνενοχή» των dbproject από τη συλλογή της ΤΕΚ. Επιτίθενται στη φασιστική προοπτική όπως κάνουν ο Γιάννης Αγγελάκας και ο Αργύρης Μπακιρτζής στο τραγούδι «Μαύρη Νύχτα» (άλμπουμ: Η γελαστή ανηφόρα).

Αναλύουν το πώς οικοδομείται ο καθημερινός φασισμός όπως κάνουν οι ρόκερς  Χρονίρ στο κομμάτι «Φασισμός»:

Καταγράφουν τη δράση των ναζιστικών ταγμάτων εφόδου που χτυπούν ανυπεράσπιστους μετανάστες, όπως κάνει ο Mc Yinca στο κομμάτι «Χαιρετισμός». Μετασχηματίζουν καλλιτεχνικά το ερώτημα οι παππούδες μας μετανάστες, εμείς φασίστες; «σε ξένη μέρη άγνωστα σε γράφανε σε λίστες, τώρα κοιτάς τα άρρωστα τα εγγόνια σου φασίστες…» (Σπύρος Γραμμένος-Χρήστος Θηβαίος «Στη χώρα των λωτοφάγων» από τη συλλογή «Μια απάντηση»).

Κάνουν σημείο αντίστασης και αναφορά την ιστορία των κινημάτων απελευθέρωσης «Μα δεν μπορούν να φιμώσουν το Γκάντι, δε μπορούν να ξεγράψουν το Ρήγα, δεν μπορούν να σβήσουν το Σπάρτακο και δεν μπορούν να σκοτώσουν τη Ρόζα» (Magic de spell-Το καθεστώς των αριθμών), ή αναδεικνύουν την ομορφιά της ζωής και του αγώνα μέσα από τους στίχους των Tzouran Tzouran: «και δύση και ανατολή κι ήταν γλυκό το κρασί, έξω απ τη χώρα οι Ναζί».

Συγκρούονται με το ρατσισμό, όπως ο Γιώργος Αετόπουλος και ο Δημήτρης Ζερβουδάκης στο κομμάτι «Μετανάστης» από το δίσκο του Γιώργου Αετόπουλου «Η ζωή μου γελά» του 2013.

Προφανώς και υπάρχουν ακόμη πολλά τραγούδια που τοποθετούνται ενάντια στο φασισμό και τις πρακτικές του, ιδιαίτερα από το χώρο του hip hop και του punk και εκ των πραγμάτων δεν μπορούμε να τα καταγράψουμε όλα. Αυτό που επιχειρήσαμε να κάνουμε είναι η περιγραφή μιας τάσης που αναπτύσσεται στο εγχώριο τραγούδι για την οποία τα ΜΜΕ δείχνουν πλήρη αδιαφορία, αν όχι εχθρότητα…

Κατά βάθος θα ήθελε να παίζει μουσική, αλλά επειδή αυτό το τρένο χάθηκε, γράφει για αυτή και βέβαια όχι από επάγγελμα αλλά από πάθος. Έπειτα από πολυετή θητεία σε περιοδικά και εφημερίδες κατέληξε στο απάνεμο(;) λιμάνι του toperiodiko.gr…