«Υγιής επιχειρηματικότητα» και «ιερές business»...

Ανοιξε ο δρόμος για τσιμέντο στο Κάβο Σίδερο

| 27/05/2016

Η κυβερνητική «επέλαση» στο φυσικό περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας, προς όφελος μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων, συνεχίζεται. Μετά το παραδοσιακό λιμάνι της Πύλου που πρόκειται να μετατραπεί σε μαρίνα για πολυτελή σκάφη, «σειρά» έχει το Κάβο Σίδερο, αυτός ο τόπος άγριας ομορφιάς στην Κρήτη, ο οποίος έχει μπει εδώ και χρόνια στο «στόχαστρο» των «επενδυτών», προκαλώντας την αντίσταση των τοπικών φορέων και κινημάτων.

Αποφασισμένη να ολοκληρώσει την εμπορευματοποίηση γης, θάλασσας και των σπαραγμάτων της συλλογικής μνήμης, η κυβέρνηση, ακολουθώντας πιστά την ίδια ακριβώς «γραμμή» των προηγούμενων, ανοίγει και τυπικά τον «δρόμο» στις πολυεθνικές που βρίσκονται πίσω από το σχέδιο «Ίτανος Γαία» για δημιουργία ξενοδοχειακής μονάδας και γηπέδου γκολφ σε έκταση 26.000 στρεμμάτων στο Κάβο Σίδερο της Σητείας. Το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα υπεγράφη στις 7 Μαρτίου και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ 38 ΑΑΠ/11-3-2016), με τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων να αντιδρά, προβλέποντας «καταστροφική επίπτωση για την προστατευόμενη περιοχή του Κάβο Σίδερο στην ανατολική Κρήτη». Την ίδια ώρα, ο ΣΕΑ, μαζί με δεκάδες φορείς και κατοίκους της περιοχής, έχει ήδη καταθέσει στο ΣτΕ αίτηση ακύρωσης του ανωτέρω ΠΔ.

Οι αρχαιολόγοι σημειώνουν ότι «η περιοχή έχει εντοπισμένες αρχαιότητες, ενώ διατηρεί αναλλοίωτο το βραχώδες και άνυδρο φυσικό τοπίο που υπάρχει από την αρχαιότητα».

«Δεν είναι μόνο οι εντοπισμένες αρχαιότητες που κινδυνεύουν να αποτελούν “ντεκόρ” στις πίστες του γκολφ. Είναι και η βιοποικιλότητα της περιοχής, είναι το φυσικό τοπίο που δεν έχει καμία σχέση με το χορτάρι που χρειάζεται για να δημιουργηθούν οι πίστες του γκολφ. Ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά της περιοχής οδήγησαν στην ένταξη του συνόλου της έκτασης στο Δίκτυο NATURA 2000 και ειδικότερα στην Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) GR 4320006 ενώ σημαντικό τμήμα της εντάσσεται στη Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖEΠ) GR 4320009, καθώς και την ένταξη του Γεωπάρκου Σητείας στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO, εντάξεις που απαιτούν την ολιστική προστασία του φυσικού και πολιτισμικού τοπίου».

Προθέτουν ότι η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή «εντοπίζει σπάνια υλικά ίχνη της αρχαιολογίας του τοπίου, από την Εποχή του Χαλκού ακόμα, όπως αναβαθμούς καλλιέργειας, φράγματα κλπ, που τεκμηριώνουν τις προσπάθειες των οικισμών διαχρονικά να επιβιώσουν βρίσκοντας τρόπο να συλλέξουν και να χρησιμοποιήσουν με φειδώ το νερό, πολύτιμο αγαθό της περιοχής. Αυτό ακριβώς είναι που στην προτεινόμενη επένδυση δεν λαμβάνεται υπόψη: στην πιο άνυδρη περιοχή της Κρήτης, πέρα από κάθε λογική αειφόρου ανάπτυξης και λογική χρήσης των διαθέσιμων φυσικών πόρων, σχεδιάζεται μια επένδυση που θα χρειαστεί τόνους νερού για να υπάρξει!».

«Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και του πολιτισμού βασίζεται στα αρχαιολογικά ευρήματα και το σεβασμό τους, αλλά και στην ιστορική μνήμη που μας διδάσκει πολλά και σήμερα. Το τοπίο, ο αρχαιολογικός πλούτος και η βιοποικιλότητα της περιοχής είναι ο πραγματικός πλούτος, τον οποίο καλούμαστε όλοι να υπηρετήσουμε» καταλήγει ο ΣΕΑ.

Πολύ σωστά. Αλλά το κεφάλαιο και οι κυβερνήσεις του έχουν άλλη γνώμη. Σε συνέντευξη Τύπου που είχαν δώσει στην Κρήτη περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλοι φορείς το 2007 παρουσίασαν την προσπάθεια εμπορευματοποίησης της περιοχής ως «ένα εξαιρετικά μεγάλο σκάνδαλο από νομικής, οικονομικής, αναπτυξιακής και περιβαλλοντικής άποψης».

Η περιοχή παραδόθηκε από το Ιδρυμα «Παναγία Ακρωτηριανή», της Μονής Τοπλού, η οποία εμφανίζεται και ως «ιδιοκτήτρια», για 40 συν 40 χρόνια, στην Loyalward Ltd, για την κατασκευή τουριστικών εγκαταστάσεων.

Οι φορείς κατήγγειλαν από τότε, ότι η «επένδυση» τελεί υπό την αιγίδα της κυβέρνησης, η οποία με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους του εν λόγω «έργου».

Ομως, η συμφωνία ανάμεσα στο ίδρυμα «Παναγιά Ακρωτηριανή» και την αγγλική εταιρεία επικυρώθηκε το 1998 – επί ΠΑΣΟΚ – με κύρωση από το υπουργείο Οικονομικών, ενώ το 2006 – επί ΝΔ – εγκρίθηκε η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με Κοινή Υπουργική Απόφαση.

To 2008, μετά από μηνυτήρια αναφορά που είχε καταθέσει για την υπόθεση ο ΣΥΡΙΖΑ – αυτή κι αν είναι ειρωνία… – ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γ. Σανιδάς καταλήγει σε ορισμένες πολύ χαρακτηριστικές, για την διαπλοκή αστικού κράτους και εκκλησίας, αποκαλύψεις. Σύμφωνα με το σχετικό πόρισμα, η Μονή Τοπλού το 1926 είχε στην κατοχή 3.500 στρέμματα στην περιοχή, ενώ το Ταμείο Εφέδρων είχε 4.000. Ωστόσο, μετά το 1950 η Μονή σταδιακά εμφανίζει άλλα όρια στις εκτάσεις, με αποτέλεσμα να τις κατοχυρωθούν τελικά 30.000 στρέμματα το 1999 με απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

«Η συμπεριφορά βεβαίως αυτή των οργάνων του κράτους και ιδία των δασικών υπαλλήλων δεν είναι παράδοξη, αν ληφθεί υπόψιν ότι όργανα υπερκείμενα αυτών ακόμη και βουλευτές εμφανίζονταν να διάκεινται ευμενώς προς τα συμφέροντα της Μονής Τοπλού» διαπιστώνεται στο πόρισμα.

«Υγιής επιχειρηματικότητα» και άλλα παραμύθια

Στις αρχές της 10ετίας του ’90, η Μονή δημιουργεί το ίδρυμα «Παναγιά Ακρωτηριανή», με στόχο να εκμεταλλευτεί την περιοχή, μέσω επένδυσης της αγγλικής εταιρεία «Loyalward» (θυγατρική του Ομίλου Minoan Group Plc). Στη συνέχεια εκδίδονται οι δικαστικές αποφάσεις και η μισή έκταση περνά πάλι στο Δημόσιο. «Ωστόσο, ύστερα από παραπομπή του θέματος από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους και σχετική του γνωμοδότηση, το Δημόσιο παραιτείται του δικαιώματός του να διεκδικήσει την έκταση! Ετσι, το 1997-1998 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ εγκρίνει τα επιχειρηματικά σχέδια για την τουριστική της αξιοποίηση και επικυρώνει, το 1998, με κύρωση του υπουργείου Οικονομικών, τη συμφωνία ανάμεσα στο ίδρυμα “Παναγιά Ακρωτηριανή» και την αγγλική εταιρεία.

»Η υπόθεση «παγώνει» για μερικά χρόνια, εξαιτίας αντιδράσεων τόσο των κατοίκων της περιοχής. Ωστόσο, το 2006, με Κοινή Υπουργική Απόφαση της κυβέρνησης της ΝΔ, ανάβει ξανά το “πράσινο φως” για να προχωρήσει η κατασκευή της τουριστικής μονάδας, εγκρίνοντας τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων»*.

Επειδή όντως το αστικο κράτος «έχει συνέχεια», το Προεδρικό Διάταγμα που παραδίδει αυτόν τον υπέροχο τόπο στους «επνεδυτές», λαμβάνει υπόψην του, μεταξύ άλλων, και τις διατάξεις της απόφασης της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής
Πολιτικής στον Τομέα του Χωροταξικού Σχεδιασμού και της Αειφόρου Ανάπτυξης «Έγκριση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αυτού» από το 2009.

Μία από τις παραπάνω διατάξεις αναφέρει, ότι αυτό το «ειδικό πλαίσιο» στοχεύει στην δημιουργία συνθηκών για, μεταξύ άλλων, «την προώθηση της αειφόρου και ισόρροπης ανάπτυξης του τουρισμού της χώρας, σύμφωνα με τις φυσικές, πολιτιστικές, οικονομικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία, ανάδειξη και αποκατάσταση του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς και του τοπίου και ειδικότερα στην προστασία των υδατικών πόρων και του εδάφους και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας» και «την προώθηση της υγιούς επιχειρηματικότητας, μέσα από τη δημιουργία σταθερού πλαισίου κανόνων που αφορούν στη χωροθέτηση επιχειρήσεων που σχετίζονται με τον τουρισμό και τη δημιουργία συνθηκών για την προσέλκυση σημαντικών, για την εθνική οικονομία, τουριστικών επενδύσεων.».

Φυσικά, προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς με όρους προώθησης της «επιχειρηματικότητας» δεν μπορεί να υπάρξει. Είναι απόλυτη και καταστροφική αντίφαση και, συνήθως, αυτού του είδους οι αντιφάσεις λύνονται προς όφελος της αγοράς.

Τα ιδεολογήματα περί… «υγιούς επιχειρηματικότητας» – η άλλη ονομασία του παραμυθιακού «καλού» καπιταλισμού, σε «αντιδιαστολή» με τον «καζινοκαπιταλισμό» που «καταγγέλει» ο ΣΥΡΙΖΑ – είναι ίσης αξίας με την «αειφόρο ανάπτυξη» που επικαλούνται τα «ειδικά χωροταξικά» για να χαρίζουν τον δημόσιο πλούτο στους ιδιώτες: Δεν αξίζουν ούτε την πιο μικρή πέτρα, την γεμάτη αρμύρα, που την χαϊδεύει ο ελεύθερος, άγριος άνεμος στο Κάβο Σίδερο…

* Ριζοσπάστης

Γεννήθηκε – και αυτή είναι μία από τις ελάχιστες βεβαιότητες που έχει – το 1970. Πουλούσε την εργατική του δύναμη επί χρόνια στον έντυπο και τον ηλεκτρονικό Τύπο. Μέχρι που του έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι ήταν το μόνο πράγμα που φοβόταν. Τώρα «αναρρώνει» στο Περιοδικό. Ελπίζει, για πάντα.