Οι πόλεμοι κι οι μοιρασιές δεν περιμένουν να τελειώσει η πανδημία

Αυτή δεν είναι μια ιστορία του Καυκάσου. Αυτή είναι μια ιστορία για όλους μας.

| 12/11/2020
Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου η Αρμενία μέτρησε 29 νεκρούς και 1.221 κρούσματα από την πανδημία ενώ το Αζερμπαϊτζάν αντίστοιχα είχε 15 νεκρούς και 1.346 κρούσματα.
Και όμως, ξαφνικά, από τις 27 Σεπτεμβρίου ως τις 9 Νοεμβρίου, οι δύο χώρες έστειλαν χιλιάδες στρατιώτες τους να πολεμήσουν για την υπό διεκδίκηση περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Κάπως έτσι σε μία σειρά πολέμους, από τον Πελοποννησιακό στην αρχαία Ελλάδα μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο λοιμοί, πανδημίες και πολεμικές σφαγές συνυπήρχαν και θέριζαν τους πληθυσμούς.
Από τον περασμένο Μάρτιο μέχρι σήμερα, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν μαζί είχαν καταγράψει 2.000 νεκρούς λόγω κορονοϊού. Πάνω από 5.000 νεκρούς και πολλές ακόμα χιλιάδες τραυματίες είχαν και οι δύο πλευρές μέσα στον 1,5 μήνα αυτής της πολεμικής σύγκρουσης. Τις δύο χώρες δεν τις κυβερνούν τρελοί-δικτάτορες. Έχουν κανονικές, «δημοκρατικές» κυβερνήσεις που έχουν προκύψει μέσα από εκλογές. Όσο τους ένοιαξε η πανδημία και οι λαοί τους εκεί, άλλο τόσο τους νοιάζει και εδώ και παραδίπλα.
Και τι έγινε τελικά;
Το Αζερμπαϊτζάν ανέκτησε τη μισή περίπου περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ που είχε χάσει στον πόλεμο του 1990-93. Χιλιάδες Αρμένιοι εκτοπίστηκαν, σπίτια καταστράφηκαν, απίστευτα ποσά ξοδεύτηκαν σε πολεμικούς εξοπλισμούς. Το ’90-’93, όταν κέρδιζαν οι Αρμένιοι, οι Αζέροι του Καραμπάχ, αν και μειοψηφία αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν πλήρως τον τόπο τους. Την επόμενη φορά;
Η Αρμενία, πληγώθηκε εθνικά, αλλά μπορεί να λέει ότι διατήρησε την πρωτεύουσα Στεπανακέρτ και το άλλο μισό τμήμα του μη-αναγνωρισμένου διεθνώς Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Η Τουρκία μπορεί να ισχυρίζεται ότι με τα drones, τους συμβούλους και τους μαχητές που μετέφερε από τις περιοχές της βόρειας Συρίας που ελέγχει απέδειξε ότι μπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο στην αλλαγή του status quo. Τα ξαδέρφια τους, οι Αζέροι θα την αγαπήσουν ακόμη περισσότερο και η επιρροή της στο Αζερμπαϊτζάν θα βαθύνει. Όπως και το μίσος με τους Αρμένιους.

Με κίτρινο χρώμα το αζέρικο τμήμα, με πράσινο ό,τι παραμένει αρμένικο ως “Δημοκρατία του Αρτσάχ” και τα κόκκινα σύμβολα είναι εκεί που θα τοποθετηθούν ρώσικες ειρηνευτικές δυνάμεις

Η Ρωσία που είχε δει την Αρμενία να απομακρύνεται από την επιρροή της μετά τις εκλογές του 2018, είδε τον αντι-Ρώσο, Αρμένιο πρωθυπουργό σχεδόν να ικετεύει για παρέμβασή της. Και αυτή ήρθε. Όταν απειλήθηκε με πλήρη κατάρρευση η άμυνα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ λες και ένα κουμπί πατήθηκε και υπογράφηκε αμέσως εκεχειρία με παρέμβαση της Ρωσίας (αδύνατον να μην είχε προϋπάρξει συνεννόηση με την Τουρκία και τους Αζέρους). Την επομένη 2.000 Ρώσοι στρατιώτες κατέβηκαν και αναπτύχθηκαν στη γραμμή επαφής μεταξύ Αρμένιων και Αζέρων (βλ. χάρτη). Θα μείνουν εκεί για 5+5 χρόνια. Και βλέπουμε…
Και τώρα το μεγάλο ερώτημα. Γιατί σκοτώνονται Αρμένιοι και Αζέροι από το 1990 μέχρι σήμερα; Γιατί; Επειδή, η ζωή τα έφερε έτσι και οι πληθυσμοί τους ήταν και είναι μπλεγμένοι ο ένας μέσα στον άλλον. Και επειδή από το 1990 και μετά αδυνατούν να προχωρήσουν σε συμφωνίες αμοιβαίου σεβασμού των μειονοτήτων, παραχώρησης αυτονομίας, έστω και ειρηνικής, εθελοντικής ανταλλαγής πληθυσμών αν όλα τα άλλα δεν δουλέψουν.
Αδυνατούν να επαναλάβουν αυτό που γινόταν επί 70 χρόνια από τα τέλη της δεκαετίας του ’10 που έγιναν αμφότεροι μέρος της Σοβιετικής Ένωσης μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80 που ΘΥΜΗΘΗΚΑΝ ότι θέλουν εθνικά κράτη, ομοιογενή και με τα μάξιμουμ δυνατά σύνορα.

Τα όρια της αυτόνομης δημοκρατίας του Ναγκόρνο Καραμπάχ επί ΕΣΣΔ, μέσα στις διακεκομμένες γραμμές. Με ροζ χρώμα η περιοχή που είχε ενσωματώσει η Αρμενία (τυπικά η Δημορατία του Αρτσάχ) μετά τον πόλεμο του ’90. Με μωβ τι κρατάει σήμερα η Αρμενία (Δημ. Αρτσάχ). Το υπόλοιπο επιστρέφει στο Αζερμπαϊτζάν. Και οι δυο διάδρομοι υπό ρωσική επιτήρηση που θα ενώνουν το Ναγκόρνο-Καραμπάχ με την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν με την αυτόνομη περιοχή του Ναχτσιβάν.

Ποιος κερδίζει από το 1990 μέχρι σήμερα;
Κερδίζουν οι Αρμένιοι που ζουν με το όπλο στο χέρι;
Κερδίζουν οι Αζέροι που ζουν με το όπλο στο χέρι;
Ή μήπως κερδίζουν απλά οι κυβερνήσεις τους που τους έχουν στο χέρι (σήμερα πανηγυρίζουν στο Μπακού με εθνικές σημαίες και κόρνες, χθες πανηγύριζαν στο Ερεβάν) και όσοι τους πουλάνε drones και κυανόκρανους;
Αυτή δεν είναι μια ιστορία του Καυκάσου.
Αυτή είναι μια ιστορία για όλους μας.
Και με πανδημία και με lockdown, τη γη ξαναμοιράζουν
Με των λαών το αίμα τα σύνορα χαράζουν.-
Σημείωση 1: Η συμφωνία που υπογράφτηκε