«Ο επίτιμος πρόξενος», του Γκράχαμ Γκρην

Οι λεπτές, κοφτερές, ισορροπίες

| 10/01/2024

Ας ξεκινήσουμε με έναν δικό μας φανταστικό διάλογο.

φάρσα αυτή δεν εξελίχθηκε καλά.

Μα, δεν υπήρξε τέτοια πρόθεση, να είναι φάρσα δηλαδή. Υπήρχαν πιστόλια, σκληρά βλέμματα, αιτήματα σοβαρά, αποφασιστικότητα… Βρισκόμασταν στη Νότια Αμερική. Ψηλαφίζαμε, μελετούσαμε, νιώθαμε το ιμπεριαλιστικό αποτύπωμα στα σώματά μας. Στοχεύσαμε το μεγάλο κακό, εκείνο που μας ερχόταν -έρχεται- απρόσκλητο και αδηφάγο. Ξέραμε ποιος ήταν ο πρέσβης, αυτός που έκανε κουμάντο, ξέραμε το πρόγραμμα του, ξέραμε τα χρώματα της σημαίας του, ξέραμε το αυτοκίνητό του, ξέραμε τι θέλαμε. Το μόνο που δεν γνωρίζαμε ήταν το πώς να διαχειριστούμε την τύχη μας. Την ατυχία μας δηλαδή. Μια απροσεξία στην πινακίδα κυκλοφορίας και όλα πήραν λάθος δρόμο. Δεν είχαμε επιλέξει το αδιέξοδο, αυτό μας διάλεξε και στο τέλος μας διέλυσε. Ο άνθρωπος που αιχμαλωτίσαμε, που έγινε το θύμα της απαγωγής μας, είχε τις τιμές, αλλά όχι τα καθήκοντα, τα ισχυρά δικαιώματα. Του άρεσε να πίνει, να θυμάται τη νεαρή γυναίκα του και να συζητά με τον γιατρό και τον πρώην ιερέα. Ναι, στην ομάδα είχαμε ένα πρώην μέλος του κλήρου κι έναν συνεργάτη, φίλο, διαμεσολαβητή, εχθρό; Δεν ξέρω. Σίγουρα ήταν εκπρόσωπος της επιστήμης, της Ιατρικής. Δεν ήταν ατρόμητοι εκδικητές. Αποτύχαμε. Δεν κερδίσαμε τίποτα, όπως και «Ο επίτιμος πρόξενος» (Εκδόσεις Πόλις).

«Ο Γκράχαμ Γκρην και η μυθιστορηματική επιδεξιότητα». Αυτό θα μπορούσε να είναι ο τίτλος του άρθρου ή δοκιμίου πάνω στην ικανότητα του εν λόγω συγγραφέα. Σε αυτό το βιβλίο παρατηρείς με θαυμασμό την εκπλήρωση της έννοιας της συναρμογής. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχουμε ένα μυθιστόρημα υπαρξιακό; Ναι. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι εντάσσεται στην κατηγορία του κοινωνικού; Ναι. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι και ρομαντικό; Ναι. Θα μπορούσαμε να το πούμε και κωμικό; Ναι. Θα μπορούσαμε να το τοποθετήσουμε και στο δράμα; Ναι. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι συνυπάρχουν στοιχεία φάρσας-καταγγελίας; Ναι. Όλα αυτά καταλαμβάνουν τον σωστό χώρο και τον σωστό χρόνο στην εξέλιξη της ιστορίας. Ο Γκρην δοκιμάζεται στο πεδίο των «λεπτών ισορροπιών» και με κομψότητα, ευθυκρισία και διάθεση ανατρεπτική στήνει ένα ακαταμάχητο μυθιστόρημα. Ο τρόπος που αναπτύσσεται η πλοκή, ο τρόπος που αλληλεπιδρούν οι χαρακτήρες, τα διαλογικά μέρη, διαθέτουν ένα κράτημα που ενισχύει το βάθος και την προοπτική του μύθου. Ο Γκρην σε οδηγεί με ασφάλεια στον κόσμο του «Επίτιμου Πρόξενου» και με απόλυτη ηρεμία φτάνει στην καρδιά των πραγμάτων. Χαρακτηριστικό απόσπασμα (σ.45):

 Μην ανησυχείς, Λεόν, δεν πρόκειται να πεθάνει, είπε ο Πλαρ, αλλά αυτός δεν είναι ο αμερικανός πρέσβης…

 Μα τι…

 …είναι ο Τσάρλι Φόρτναμ.

 Ποιος είναι ο Τσάρλι Φόρνταμ;

 Ο επίτιμος πρόξενος μας είπε ο Πλαρ.

Η υπόθεση τόσο απλή και φτιαγμένη για να αγκαλιάσει τη μοίρα που της επιφυλάσσει ο Γκρην. Σε μια επαρχιακή πόλη της Αργεντινής, μια αντάρτικη ομάδα σχεδιάζει την απαγωγή του αμερικανού πρεσβευτή. Από λάθος, όμως, στη θέση του συλλαμβάνει τον επίτιμο πρόξενο (χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες) της Μεγάλης Βρετανίας Τσάρλι Φόρτναμ. Η τύχη του αφήνει τους πάντες αδιάφορους. Ιδιαίτερα την κυβέρνηση της χώρας του. Μόνο ο γιατρός Εδουάρδο Πλαρ τον βοηθά και προσπαθεί να τον ελευθερώσει. Ο Πλαρ είναι εραστής της Κλάρα, της συζύγου του Φόρτναμ, και ανίκανος να αγαπήσει. Και να τα νήματα του έργου: φιλία, αναμέτρηση με την αγάπη, δικαιοσύνη, πίστη στον Θεό, φτώχεια, θυσία, λύτρωση. Ο Γκρην αφηγείται, απλά, αποφασιστικά και κρατά τις «μεγάλες» κρίσεις για τον εαυτό του. Η πολύ καλή μετάφραση και οι σημειώσεις ανήκουν στον Αχιλλέα Κυριακίδη.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις