«Τέλεση», του Φώτη Δούσου

Οταν η μάσκα γίνεται το πρόσωπο

| 09/05/2024

Ο μέγας παρατηρητής του χρόνου, ο ανυπεράσπιστος μπροστά στο πέρασμά του, αυτός που δέχεται την προκαθορισμένη πορεία και αυτός που πασχίζει να βρει την εκτροπή και τις εκλάμψεις στα πλευρά του παντοτινού. Ο άνθρωπος είναι αυτός. Ο άνθρωπος μπορεί και να μην είναι αυτός, αλλά αυτό, το προσωπείο, η μάσκα. Οι μικρές επιτυχίες, οι μεγάλες αποτυχίες, είναι η ψευδαίσθηση, είναι το μεγαλείο και το κρυστάλλινο τίποτα που κουβαλά. Κι αν κάποιος του πει, «δείξε μου πώς μετρά τον χρόνο», αυτός θα σταθεί μπροστά στον καθρέφτη και θα πει: «Χωρίς τη μάσκα ξέρω το τέλος, όχι με ακρίβεια, αλλά το ξέρω. Με τη μάσκα ξέρω ακριβώς πότε σταματάνε όλα. Μια εντολή αρκεί». Και ο ξένος θα κοιτάξει τα λόγια και θα καταλάβει και θα συνοψίσει την απάντηση σε δύο λέξεις: θέατρο, ζωή. Και κάπου εδώ έρχεται ο μύθος, ανάμεσα στη σκηνή και στην πλατεία της κοινωνίας, ανάμεσα στο σανίδι και στην αγωνία της επιβίωσης, της πραγματοποίησης των ονείρων. Η σκιά και το φως στριμώχνονται σε λίγα χιλιοστά και μια ανάσα-ξέσπασμα αρκεί για να εκτοξευτούν κομμάτια σάρκας, αίματος, προσδοκιών. Κάπως έτσι οι λέξεις φόρεσαν τον άνθρωπο και αυτός τις εντολές τους. Και κάπως έτσι διαβάσαμε-είδαμε το μυθιστόρημα «Τέλεση» (Εκδόσεις Νήσος).

Ο Φώτης Δούσος πήρε την Persona του Μπέργκμαν και τη θεατρική παιδεία του Σουηδού, την ελληνική, σύγχρονη, θεατρική πραγματικότητα και τη σοφία του Όσκαρ Ουάιλντ και έφτιαξε ένα βιβλίο που σε κάνει να αγγίζεις το δέρμα σου, την καρδιά σου και το πρόσωπό σου. Γιατί, όμως, ο Σουηδός; Διότι ο ήρωας της ιστορίας είναι ηθοποιός και κάνει τα πάντα για να παίξει σε μια μεγάλη παραγωγή. Για να κρατήσει τη θέση του χρειάζεται να παίζει με μια μάσκα. Τη φορά συνέχεια, την έχει κολλημένη και δοκιμάζει τις σωματικές και πνευματικές του αντοχές. Στον Μπέργκμαν πρόσωπο-προσωπείο γίνονται ένα, στην «Τέλεση» πρόσωπο-προσωπείο παλεύουν και στο τέλος το ένα εξαφανίζει το άλλο. Μέσα απ’ αυτή την πάλη αναδεικνύεται ο απαιτητικός, επίπονος, ψυχοφθόρος κόσμος του θεάτρου και στην προκειμένη περίπτωση αυτός με τα ιδιαίτερα ελληνικά χαρακτηριστικά. Οι δύσκολες συνθήκες εργασίας, η ανταγωνιστική, στα όρια του πολέμου, σχέση ηθοποιού-σκηνοθέτη και η υποκρισία εκτός σκηνής. Όλα αυτά περνάνε από τις σελίδες του βιβλίου και κυρίως η αγωνία, το πάθος και το παραλήρημα του κεντρικού ήρωα. Και κάπου εδώ «κουμπώνει» η ρήση του Όσκαρ Ουάιλντ: Ο άνθρωπος είναι ελάχιστα ο εαυτός του όταν μιλάει για το δικό του πρόσωπο, δώσε του όμως μια μάσκα και θα σου πει την αλήθεια. Ε, αυτή την αλήθεια, το ταξίδι της, το πέταγμά της, απολαμβάνουμε στην «Τέλεση».

Νεαρός ηθοποιός προσπαθεί να βρει τη θέση του στο ελληνικό θέατρο. Η μεγάλη ευκαιρία έρχεται. Προσλαμβάνεται σε μια πολύ σημαντική παραγωγή. Υπάρχει μία απαίτηση: ναι παίξει φορώντας θεατρική μάσκα. Δυσκολεύεται. Δεν μπορεί να βρει τα πατήματά του. Τότε αποφασίζει να την κολλήσει. Χρησιμοποιεί ισχυρές κόλλες και το προσωπείο γίνεται δεύτερο δέρμα, δεύτερο στόμα, δεύτερη καρδιά και ο έλεγχος χάνεται. Το μυθιστόρημα του Δούσου διαθέτει αμεσότητα, ρεαλισμό και τη γοητεία, τη δύναμη, του απόκρυφου, του σκοτεινού. Σαν να μας προετοιμάζει για ένα ουρλιαχτό που βλέπει ένα από τα καλύτερα μυαλά να συνθλίβονται. Ο τρόπος που γράφει ο Δούσος, είναι αυτός της κάμερας στο χέρι. Εισβάλλει στις αθέατες στιγμές του θεάτρου, του μυαλού, συλλαμβάνει όλα όσα στριφογυρίζουν μέσα μας.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις