«Τσάρλυ Τσάπλιν. Μια βιογραφία» του Peter Ackroyd

Κάθε ταξίδι και μια επιστροφή

| 06/04/2020

Η βιογραφία του Τσάρλυ Τσάπλιν, που κάποτε έγινε το πλέον διάσημο και αναγνωρίσιμο πρόσωπο στον πλανήτη, αποτελεί πρόκληση και δοκιμασία για τον βιογράφο διότι πρέπει να απαντήσει στο θεμελιώδες ερώτημα: ποιος είναι ο Τσάρλυ Τσάπλιν;  Απλό, αυτονόητο, μα τόσο δύσκολο να βρει απάντηση. Το μέγεθος «Τσάρλυ Τσάπλιν» είναι τόσο μεγάλο,  τόσο πληθωρικό, αλλάζει διαρκώς μορφές, που η κατανόηση και εξήγηση του μόνο εύκολη δεν είναι. Η δυσκολία γίνεται μεγαλύτερη από τη στιγμή που ο Τσάπλιν μένει ανεπηρέαστος από το πέρασμα του χρόνου. Μπορεί για τις νεότερες γενιές το όνομα και η φιγούρα του να μένουν σε μια γωνιά του μυαλού τους, όμως η παρουσία του δεν χάνεται, όχι ακόμη. Για όλους τους υπόλοιπους είναι μόνιμη συντροφιά, εικόνα ανεξίτηλη που έγραψε μέσα μας. Το έργο του και κυρίως το άλλο του εγώ, ο «αλήτης», αποτελούν κομμάτι της κουλτούρας μας, σταθερή αξία στην ψυχαγωγία και τη διασκέδαση μας. Για να γραφτεί, λοιπόν, η βιογραφία του, ο βιογράφος πρέπει να κατακτήσει τον κόσμο όλο! Ο Peter Ackroyd το έκανε και μας έδωσε μια σπουδαία βιογραφία. 

Το «Τσάρλυ Τσάπλιν. Μια βιογραφία» (Εκδόσεις Άγρα, μετάφραση Ανδρέας Αποστολίδης) δεν αφήνει τίποτα αναπάντητο και ενισχύει τον μύθο του Τσάρλυ Τσάπλιν. Μοιάζει αναπόφευκτο, όμως δεν είναι. Είναι ο τρόπος που ταξινομεί, αξιοποιεί το υλικό του ο Ackroyd που κάνει το βιβλίο του ξεχωριστό. Εμπειρος βιογράφος μένει αντικειμενικός απέναντι στον βιογραφούμενο. Κάθε επίτευγμα του Τσάπλιν κι ένα παραστράτημα. Κάθε καλλιτεχνικός θρίαμβος και μια προσωπική περιπέτεια. Κάθε ταξίδι και μια επιστροφή. Για κάθε κουτσομπολιό και μια αλήθεια. Για κάθε άδικη κριτική και μια δίκαιη υπεράσπιση. Η βιβλιογραφία που χρησιμοποίησε είναι το μυστικό της βιογραφίας. Ο αριθμός των τίτλων που μελέτησε του έδωσε τη δυνατότητα να διασταυρώσει φήμες, αβάσιμες πληροφορίες, να επιβεβαιώσει ισχυρισμούς και να μείνει πραγματικά αμερόληπτος σε σημεία που δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση.

Ο Ackroyd πιάνει το νήμα από την αρχή και το αφήνει τη στιγμή που Τσάπλιν πεθαίνει. Από την 16η Απριλίου 1889 έως την 25η Δεκεμβρίου 1977 περπατάμε στους γκρίζους δρόμους του Νότιου Λονδίνου και φτάνουμε στη λεωφόρο της Δόξας. Από το Ηνωμένο Βασίλειο στις ΗΠΑ και από κει στην Ελβετία. Ο Τσάπλιν όμως υπήρξε πολίτης του κόσμου και η έννοια πατρίδα ποτέ δεν του άρεσε. Ανήσυχος, μόνιμα δημιουργικός, ακούραστος, ευρηματικός, ταλαντούχος, ιδιοφυΐα. Η μία πλευρά. Επιπόλαιος, άστατος συναισθηματικά, οξύθυμος, δεσποτικός, κυνικός. Η άλλη πλευρά. Δούλεψε πάρα πολύ για καθιερωθεί και για να τα βρει με το alter ego του, τον «αλήτη». Αυτός τον εκτόξευσε στο καλλιτεχνικό στερέωμα κι αυτός τον βασάνισε. Ο Ackroyd διαλέγει με σύνεση και ακρίβεια το υλικό του και η ζωή του Τσάπλιν κυλάει απρόσκοπτα μπροστά στα μάτια μας. Τον παρουσιάζει όπως είναι, ούτε άγιο ούτε διάβολο. Ένα άνθρωπος με πάθη που κυνήγησε το τέλειο στη δουλειά του και έκανε τα πάντα για να ικανοποιήσει το «εγώ» του. Ο Ανδρέας Αποστολίδης υπογράφει τη μετάφραση και πρέπει να του αναγνωρίσουμε το υψηλό επίπεδο του μεταφραστικού εργου.

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις