Στήλη: Ήχοι Ανήσυχοι

Mixtape : "Μετανάστης"

Αυτό το τραγούδι δεν είναι για σένα της φυλής υπέρμαχε και του μίσους προφήτη. Είναι για τον "ξένο"...

| 18/12/2014

Το «mixtape του περιοδικού” είναι μια νέα μουσική στήλη με λίγα λόγια και πολύ μουσική. Όπου με αφορμή ένα γεγονός της επικαιρότητας ή μια επέτειο που επαναφέρει στη μνήμη μας σημαντικά κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα, θα προσεγγίζουμε την ιστορία μέσα από τραγούδια και μουσικές, πιστοί στον στόχο της «διατάραξης της κοινής ησυχίας». 

Η 18η Δεκεμβρίου έχει ανακηρύχθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ως “Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστη”. Χωρίς να σχολιάσουμε εδώ το τι κάνουν τα Ηνωμένα Έθνη, τα ισχυρά δυτικά κράτη και οι υπόλοιποι διεθνείς οργανισμοί για τη μετανάστευση και τους μετανάστες, θα αρκεστούμε να σας θυμήσουμε κάποια (από τα άπειρα) τραγούδια που έχουν γραφτεί για τις εμπειρίες, τις δυσκολίες, τον πόνο του μετανάστη και του πρόσφυγα αλλά και την αντίθεση σε όλους αυτούς τους (επίσημους και ανεπίσημους) ρατσιστές που του κάνουν τη ζωή δύσκολη:

1. Ξεκινάμε με ένα από τα γνωστότερα τραγούδια διεθνώς για τη ζωή του “χωρίς χαρτιά”, του ξένου, του λαθραίου. Clandestino του Manu Chao που τραγουδάει ακόμη “με λένε λαθραίο επειδή δεν έχω χαρτιά” :

 2. Αμέσως πηγαίνουμε και στην προσπάθεια διασκευής και χρήσης ελληνικών στίχων στο Clandestino από τους Σίσυφο Γενικό και την Πένυ Δεληγιάννη. “Στην Αστόρια μετανάστης, Σουηδία μετανάστης, Αυστραλία μετανάστης, κι όμως ήμουν άνθρωπος”:

3. “Τί όμορφα που τα λέτε όταν μιλάτε για τη μετανάστευση” φωνάζει και ειρωνεύεται η Keny Arkana στο Nettoyage au Karcher, ένα τραγούδι που εξαπολύει μύδρους ενάντια στην υποκριτική, συντηρητική Γαλλία του Σαρκοζί στον οποίο αναφέρεται και ο τίτλος του “Καθαρίζοντας με αντλίες νερού”. [Οι αντλίες νερού ή μάνικες αναφέρονται στον Σαρκοζί και στην περίφημη δήλωσή του ότι “θα καθάριζε όλους τους αλήτες ταραχοποιούς των προαστείων με μάνικες υψηλής πίεσης (karcher)” :

4. “To ξέρω είμαι ξένος, το ξέρω κυρίες και κύριοι, το ξέρω και έρχομαι για να μείνω και να σας πάρω τις δουλειές.” Αυτά και άλλα πολλά τραγουδάει με σαρδόνιο και προκλητικό τρόπο κόντρα στη ρατσιστική ρητορεία (και) στις ΗΠΑ ο Gino Yevdjevich των Kultur Schock. Το κομμάτι είναι το “God is busy, may i help you” σε ένα δίσκο αφιερωμένο ολoκληρωτικά στην ζωή των μεταναστών στις ΗΠΑ και όλα όσα αντιμετωπίζουν. Τίτλος του δίσκού; Μα φυσικά, “ήθαμε να σας πάρουμε τις δουλειές”!!

5. “Φυσάει  κόντρα σε ολάκερη γη, τα άγρια πετούμενα δεν βρίσκουν πηγή, δεν αντέχω της βολής τη σιγή. Και εδώ απ’ τον τόπο που έζησα την φυγή ρίχνω αλάτι στην βαθιά τους πληγή τάζομαι πρόσφυγας και σε καλό να μου βγει” τραγουδούν οι Active Member στο “Φυσάει Κόντρα”, ένα τραγούδι που θα μείνει χαραγμένο για πολλά χρόνια ακόμη σε όσου αντιστέκονται με κάποιο τρόπο και μιλούν ελληνικά.Αμφίσημοι οι στίψοι του.Από τη μία αναφορά στον μετανάστη, στον πρόσφυγα, στον κατατρεγμένο. Από την άλλη η δήλωση ότι η”απόρριψη της βολής” είναι μια επιλογή που καθιστά συχνά  ξένο και πρόσφυγα αυτόν τον ίδιο που την κάνει (ακόμη κι αν είναι ντόπιος, γηγενής):

6. Την “Ευρώπη Φρούριο” καταγγέλουν οι επίσης μετανάστες στην Αγγλία, Asian Dub Foundation- αναφερόμενοι στην αντιμεταναστευτική πολιτική των ευρωπαίκών κρατών και της ΕΕ, στο ομώνυμο κομμάτι τους (Fortress Europe). Μια δυστοπική ιστορία για το 2022 βασισμένη σε όσα συμβαίνουν όλα τα τελευτία χρόνια. “Μια νέα Ευρωπϊκή Τάξη. Στα σύνορα περιπολούν φύλακες – ρομποτ(…) θωρακισμένα αυτοκίνητα και γραφεία μετανάστευσης. Ένα χωριό καίγεται στο Κόσσοβο. Το βομβαρδίσατε και τώρα μας λέτε να γυρίσουμε στ σπίτια μας.” :

7. Πολύ νωρίς (το 1996) όταν ο κακός μετανάστης ήταν κυρίως στην Ελλάδα ο αλβανός, οι Ωχρά Σπειροχαίτη τραγουδούσαν στο “Αλβανικό”: “Χαράματα φευγάτο τοπίο, χαραγμένες σκιές του μυαλού. Αλβανοί σκυμμένοι χιλιόμετρα, θύματα φθηνού ορυμαγδού. (…) Το κράτος μας είναι ευέλικτο κανάλια, κλούβες, πρώτη σελίδα. Κάθε που δεν πάει καλά το σχέδιο, οι μετανάστες φθείρουν την πατρίδαΌμως το αίμα δεν κάνει τ’ αδέρφια, η ιστορία ξέρει να μιλάει. Κι όποιος δεν έχει αυτιά για ν’ ακούσει, γύρω απ’ τον τάφο του κυκλοφοράει” :

8. Ο αγώνας των 300 μεταναστών που κατέλαβαν τη Νομική το 2011 ήταν η αφορμή για να γράψουν το “Νερό και αλάτι” οι Υπεραστικοί : 

9. Για τον φόβο των μηχανοδηγών τραγουδάει ο Σωκράτης Μάλαμας σε μουσική του Θανάση Παπακωνσταντίνου στον δίσκο του δεύτερου με τον τίτλο “Διάφανος” . “Έναν γεροπλάτανο”, που ότι κάνει είναι, “γιατί είχε παιδιά στη ξενιτιά.” :

10. Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου και ο Σωκράτης Μαλάμας στον ίδιο δίσκο θα τραγουδήσουν για τα πολυθρύλητα ταξίδια των Ελλήνων μεταναστών στην Αμερική και θα θυμίσει πως “σαν το κουρελόβαρκο αδειάσει στο λιμάνι, θα τους στοιβάξουν στη σειρά οι ξένοι πολισμάνοι. Άλλοι θάχουν τον τρόπο τους και θα ευδοκιμήσουν και άλλοι ως να πεθάνουνε τη δίψα δεν θα σβήσουν” :

11. Και πάλι Θανάσης Παπακωνσταντίνου από τον καινούριο δίσκο του (Πρόσκληση σε δείπνο κυανίου ) που μας διηγείται την ιστορία του Χομαγιούν και του Βακάρ και μας θυμίζει ότι “η ξενιτιά είναι βάσανο, κι άμα δε βγάζεις άκρη για ρώτα τα τραγούδια σου, εκείνα της Καρπάθου και τα άλλα τα ηπειρώτικα, που φέρνουνε το δάκρυ”:

12. Φεύγουμε από την Ελλάδα και πηγαίνουμε πίσω στην γη της επαγγελίας και το αμερικάνικο όνειρο. Oι μετανάστες από την ανατολική Ευρώπη Gogol Bordello που ζούνε και διαπρέπουνε στη Νέα Υόρκη τα τελευταία χρόνια διηγούνται την ιστορία της δολοφονίας ενός μετανάστη από το Μεξικό από έναν συνοριοφύλακα. Το τραγούδι “Passport” (διαβατήριο) τελειώνει με την κραυγή της κόρης του δολοφονημένου προς τον αστυνομικό : “Assassino!”

13. Στη συνέχεια πηγαίνουμε στους συνήθεις υπόπτους Rage Against the Machine και το κομμάτι “Without Face” (χωρίς πρόσωπο) όπου στηλιτεύεται η αντιμεταναστευτική πολιτική των ΗΠΑ που χτίζουν ‘Τείχος του Βερολίνου” στα σύονρα ενάντια στους μετανάστες:

14. Οι U2 τραγουδούν στο The Refugge την σχέση ανάμεσα στις εμπειρίες των Ιρλανδών μεταναστών και των αφροαμερικανών:

15. Οι Rise Against στο “Prayer of the refugee” θυμίζουν τις δυσκολίες της ζωής τυ μετανάστη απέναντι στο ρατσιστικό κράτος:

15. Παραμένουμε στις ΗΠΑ και στους White Stripes που στο Icky Thump καταγγέλουν τον τρόπο που συμπεριφέρονται οι αρχές στους μετανάστες και προσθέτουν: “Δεν έχετε τίποτα καλύτερο να κάνετε; Αν όχι κλωτσήστε τον εαυτό σας. Κι εσείς είστε μετνάστες άλλωστε” :

16. Λίγο πριν κλείσουμε με πιο ελληνικά μουσικά ηχοχρώματα, επανερχόμαστε στους Gogol Bordello και την Immigraniada τους στην οποία απειλούν ότι “έρχονται με μεγαλύτερη δύναμη καθε φορά” και υπογραμμίζουν ότι παρά τα “διαφορετικά πρόσωπα, χρώματα, σχήματα και όψεις οι άνθρωποι εκφράζουν τις ίδιες ιδέες και αγωνίες”

17. Για το τέλος δύο τραγούδια ελληνικά πυ με τον τρόπο τους μιλούν με ορμή πάνω στη θεματική της μετανάστευσης, της νοσταλγίας, της απώλειας. Το “Ερωτικό” σε στίχους του Άλκη Αλκαίου και μουσική του Θάνου Μικρούτσικου, εδώ τραγουδισμένο από τον Δημήτρη Μητροπάνο και το “Τραγούδι της Ξενιτιάς” σε μουσική του Μ. Θεοδωράκη και στίχους του Ερρίκου Θαλασσινού, τραγουδισμένο από τον Γ. Μπιθικώτση. “Φεγγάρι μάγια μου κάνες και περπατώ στα ξένα…”

****

…Για τους δικούς σου, από την ώρα που φεύγεις μετανάστης είσαι ήδη σαν νεκρός, στρώνουν κάθε βράδυ τραπέζι κι εσύ λείπεις. Τους είπα να με κλάψουν 40 μέρες, κι αυτό ήταν. Κι εμείς αν πεθάνουμε, θα κοιμόμαστε για πάντα ήσυχοι. Όμως, αυτοί που δε μας δίνουν μια σφραγίδα δε θα κοιμούνται ήσυχοι ποτέ. Θέλω να πω και μια κουβέντα στους Έλληνες φίλους που έκανα: μπήκατε στην καρδιά μου. Ζήσαμε ευτυχισμένοι. Και σε όλους αυτούς που μας φέρθηκαν άσχημα, μας έφαγαν λεφτά: σας τα χαρίζω, σαν να μην έχει γίνει τίποτα. Αντίο σας.

Χασάν, Ένας από τους 300 εργάτες μετανάστες απεργούς πείνας. Νομική, Αθήνα, 2011

ellis island immigrant boy

Νεαρό παιδί – μετανάστης μεταφέρει τη βαλίτσα του στο Ellis Island (το λιμάνι – υποδοχής των μεταναστών στη Νέα Υόρκη) το 1918.