Philip Roth: «Τότε που ήταν καλό κορίτσι»

Όταν «σπάει» ο φαύλος οικογενειακός κύκλος...

| 18/09/2016

Οι βιβλιόφιλοι, οι κριτικοί λογοτεχνίας και όσοι γνωρίζουν τον Φίλιπ Ροθ ξέρουν ότι δικαιολογεί όλα τα κλισέ περί μεγάλων συγγραφέων. Όταν, λοιπόν, έχεις διανύσει τόσο μεγάλη διαδρομή, έχεις λάβει όλα τα σημαντικά βραβεία και δεν έχεις να αποδείξεις τίποτα, τι είναι αυτό που συντηρεί τον μύθο και την αξία σου; Η έκπληξη. Το αναπάντεχο στη δημιουργία. Η διαρκής αναζήτησή του και η φροντίδα να παραδοθεί στο κοινό με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Ο Ροθ, πλέον, είναι μοναδικός σε αυτό και το συγκεκριμένο βιβλίο χαρακτηριστικό δείγμα. Στην ουσία επιστρέφει σε κάτι γνώριμο, το μεταπλάθει και το αφήνει καθαρό από τα σημάδια του χρόνου και της ανθρώπινης εξέλιξης.

Ο Ροθ καταπιάνεται με την αμερικανική οικογένεια όπως αυτή διαμορφώνεται τις δεκαετίες ’30, ’40 στις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ. Ο τόπος και ο χρόνος έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι αυτός που καθορίζει τη συμπεριφορά των ηρώων του. Ο Ροθ δεν θέλει να παρουσιάσει μια ακόμη προβληματική οικογένεια, αλλά το πώς αυτή επηρεάζει τα άτομα γύρω της. Πώς διαμορφώνει τον κοινωνικό ιστό και πώς όλα περνάνε μέσα από το πανίσχυρο “οικογενειακό φίλτρο”. Το θέμα είναι ο άνθρωπος μέσα στο σύνολο κι αν υπάρχει περιθώριο αλληλεπίδρασης.

%cf%81%ce%bf%ce%b82

Κεντρική ηρωίδα του μυθιστορήματος η Λούσι Νέλσον. Μεγαλώνει σε μια οικογένεια που πασχίζει να κρατήσει την καλή έξωθεν μαρτυρία. Αυτό δεν είναι η εξαίρεση. Είναι ο κανόνας για εκείνη την περίοδο. Ο καθωσπρεπισμός, η πατριαρχία, η κυριαρχία του αρσενικού πάνω στο θηλυκό, η “ιερή” καθοδήγηση της εκκλησίας, ορίζουν τους κανόνες και τη μία και μοναδική αποστολή των κατοίκων: Την προστασία της οικογένειας. Ο Ροθ όμως θέλει να δει τι γίνεται όταν κάποιος επιχειρεί να “σπάσει” τον φαύλο κύκλο. Ποια είναι η αντίδραση στον “εισβολέα”; Πώς αντιμετωπίζει την αντίδραση ο διαφορετικός;

Η Λούσι θα αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Θα προσπαθήσει με κάθε μέσο, με όλες τις δυνάμεις να αποκαταστήσει την αλήθεια, να επιβάλλει τη λογική, να δείξει ποιο είναι το σωστό. Η ένταση όμως που το κάνει θα πληγώσει όλους όσους είναι γύρω της, αλλά και την ίδια με μοιραία, τραγική κατάληξη. Ο κύκλος δεν θα “σπάσει” και η πορεία προς ένα προκαθορισμένο μέλλον θα συνεχιστεί.

Ο Ροθ σκιαγραφεί τον συναισθηματικό, ψυχολογικό κόσμο των προσώπων. Η γραφή του ακολουθεί τις μεταπτώσεις τους και η αφήγηση εναλλάσσεται. Πότε ορμητική, “αδίστακτη”, χειμαρρώδης. Πότε συγκρατημένη και στοχαστική, κομμάτι των εσωτερικών αναταραχών. Πότε ψυχρή και διαυγής. Το “Τότε που ήταν καλό κορίτσι” είναι ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα που υπενθυμίζει ότι η αλήθεια απαιτεί θυσίες. Ακόμη και την ίδια τη ζωή μας.

Η μετάφραση ανήκει στη Μαργαρίτα Ζαχαριάδου και πρέπει να της αποδώσουμε τα εύσημα, μια και το υλικό του Ροθ σίγουρα ήταν απαιτητικό και δύσκολο. Ακολουθεί τον συγγραφέα και μένει δίπλα του τόσο στο ύφος όσο και στην απόδοση των νοημάτων.

Info: “Τότε που ήταν καλό κορίτσι”, Μετ: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Εκδ. Πόλις

%cf%81%ce%bf%ce%b83

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις