«Play it again Jack»!

Η «συνάντηση» του Τζακ Κέρουακ με την ποίηση στο Μεξικό και η γέννηση των «Mexico City Blues»

| 04/03/2016

Ο Τζακ Κέρουακ, «Ο Δρόμος», η γενιά «Μπητ», ο Μπάροουζ, ο Γκίνσμπεργκ, ο Νηλ Κάσσιντι, τα ναρκωτικά, τα ταξίδια δίχως προορισμό, η δύσκολη παιδική ηλικία, η παθολογική αγάπη της μάνας, ο βουδισμός, η τζαζ, το Μεξικό, η ποίηση, ο Κέρουακ…

Δεν είναι λέξεις. Είναι νότες. Διάσπαρτες. Δίχως ορισμένη κατεύθυνση, αλλά με συγκεκριμένη πορεία: Την ποίηση ως τρόπο έκφρασης, ζωής, επιβίωσης. Μια αέναη πορεία που ξεκινά από τον Κέρουακ, τελειώνει σε αυτόν και συνεχίζεται. Στο διηνεκές.

νιλ-κασιντι-τζακ-κερουακ

Ο Νηλ Κάσσιντι με τον Τζακ Κέρουακ

Στην ουσία πρόκειται για αποκρυπτογράφηση της ποιητικής γλώσσας. Όχι αυτής που «ξαπλώνει» στο χαρτί, αλλά της αρχετυπικής γλώσσας που μεταφράζει τις άγνωστες, άπειρες, στιγμές μας που γεννιούνται κάθε δευτερόλεπτο και ορίζουν το ορισμένο διάστημα συμβατικής ζωής. Αυτές, που στην απλότητα τους συνθέτουν το μεγαλείο του καθενός. Γι’ αυτό και ο Κέρουακ δίχως να προσμένει τίποτα, με ηρεμία και αποστασιοποίηση έγραψε ποίηση για τις ανεπαίσθητα ορατές αναπνοές της. Για μας.

Ο Κέρουακ και η ποίηση «συναντήθηκαν» στο Μεξικό και εκεί, χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια, μας παρέδωσε ένα ποιητικό πορτρέτο διαρκώς μεταβαλλόμενο, με αναρίθμητα είδωλα και μία σταθερά: Την μουσική. Ένας καθρέφτης – πέρασμα στα κομμάτια μας που αφήνουμε και μας αφήνουν. Η απόλυτη θέαση της ζωής μέσω της πιο ατάραχης ενδοσκόπησης. Ο πόνος, ψυχικός ή σωματικός, χάνεται στη δίνη του πνεύματος και γίνεται το «κακό αίμα» που φεύγει από το εσωτερικό του κούφιου σώματος. Είναι κρυφοί στίχοι, μελωδίες, χορικά που «ντύθηκαν» λόγια από τον συγγραφέα του «On The Road» και έγιναν η ποιητική συλλογή «Mexico City Blues».

Το ποιητικό σώμα είναι ενιαίο και αποτελείται από 242 χορικά. Το κάθε ποίημα συμπληρώνει το άλλο, όχι όμως συμβατικά. Δεν είναι το συντακτικό, ούτε η φόρμα, ούτε η θεματική που «δένουν» τις χορδές του Κέρουακ. Είναι ο εσωτερικός ρυθμός που ενοποιεί και προχωρά τον λόγο. Ένα μεγάλο ποίημα χωρισμένο με το θράσος της ιδιοφυΐας. Δεν πρόκειται για αίσθηση, ούτε για κάτι αιωρούμενο. Ο Κέρουακ έχει την ικανότητα να παρουσιάζει αυτόν τον ρυθμό και να του δίνει υπόσταση. Πώς; Με τον τρόπο διάταξης των στίχων που ορίζεται μόνο από τη διάθεσή του να καταγράψει το ατόφιο απόθεμα φιλοσοφικής (ανα)θεώρησης του κόσμου. Του κόσμου όπως τον αντιλαμβανόταν.

Ο τίτλος δεν είναι τυχαίος. Τα «μπλουζ» του Mexico City. Το λυπηρό τραγούδι που ταξιδεύει πάνω σε λέξεις καθημερινές, γερασμένες, μα τόσο ανθεκτικές. Ο Κέρουακ έγραψε τα χορικά στη διάρκεια της συγκατοίκησης με τον Μπιλ Γκάρνερ, εθισμένου στα ναρκωτικά και φίλου του Γ. Μπάροουζ, το 1955.

Γράφτηκαν υπό την επήρεια της μαριχουάνας και της μορφίνης, ενώ ο μόνος περιορισμός ήταν η έκταση του σημειωματάριου του Κέρουακ. Τον Οκτώβριο του 1957 έστειλε το βιβλίο στον εκδοτικό «City Lights Books». Την επόμενη χρονιά ο Α. Γκίνσμπεργκ προσπάθησε να το πουλήσει σε δύο εκδοτικούς οίκους, ώσπου εκδόθηκε τελικά τον Νοέμβριο του 1959.

κερουακ2

Αν το «On The Road» είναι η εικόνα των ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και στις αρχές αυτής του ’50, το «Mexico City Blues» «είναι» ο Κέρουακ. Ποιητική αυτοβιογραφία, αλλά σίγουρα όχι αυτό που επεδίωκε ο ίδιος όταν έγραφε τα ποιήματα-χορικά. Βασικά δεν είχε καμία επιδίωξη, όμως διαβάζοντας τα μπλουζ ανακαλύπτεις τον Κέρουακ. Ανακαλύπτεις αυτό που θα ήθελε να είναι.

Στο 46ο χορικό καταλήγει:

«Να είμαι ορατός
Κι όμως ξεχασμένος
Αυτό είναι όλο»

Το «Mexico City Blues» αν μπορεί να περιχαρακωθεί μόνο στη μοναδικότητα της ποιητικής performance μπορεί να «φυλακιστεί». Ο τρόπος που χωρίζονται οι λέξεις – στίχοι αποδίδουν τη μουσικότητα ενός τζαζ σόλο και ο Κέρουακ επιτυγχάνει κάνοντας αντιληπτές τις παύσεις και τις απαραίτητες σιωπές. Σκοπός του να φανεί η (μη) ποίηση και την ίδια ώρα να ξεχαστεί για να αφήσει τον ρυθμό και τη σαγήνη της τζαζ να σε παρασύρει. Η ποίηση του Κέρουακ πρώτα ακούγεται, μετά διαβάζεται και στο τέλος βιώνεται.

* Το βιβλίο “Mexico City Blues” κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ηριδανός, μετάφραση-επιμέλεια Γιάννης Λειβαδάς

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία και παρά την αγάπη και την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, συνεχίζει να ασχολείται με το αθλητικό ρεπορτάζ. Έχει εργαστεί σε εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, κάνοντας βιβλιοπαρουσιάσεις